AI จากนวัตกรรมสู่เสถียรภาพการเงินโลก

เมื่อเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เติบโตอย่างก้าวกระโดด การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานหรือการสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ เท่านั้น แต่กำลังก้าวเข้ามาเป็นปัจจัยหลัก ที่กำหนดทิศทางความเสี่ยงของระบบการเงินระดับโลก คำเตือนล่าสุดจากคณะกรรมการเสถียรภาพการเงิน (FSB) สะท้อนให้เห็นว่า AI กลายเป็นความกังวลอันดับหนึ่งที่อาจสั่นคลอนเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ หากไร้ซึ่งกรอบการกำกับดูแล และการบริหารจัดการความเสี่ยงที่เท่าทัน

มิติความเสี่ยงที่น่ากลัวสุดของ AI ในภาคการเงิน คือ การเพิ่มศักยภาพการก่ออาชญากรรมทางไซเบอร์ เทคโนโลยี AI ขั้นสูงช่วยให้ผู้ไม่หวังดีสามารถค้นหาช่องโหว่ของระบบคอมพิวเตอร์และโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินได้อย่างรวดเร็วด้วยต้นทุนต่ำลงอย่างมหาศาล

ขณะเดียวกันสถาบันการเงินกลับต้องเผชิญกับ “หน้าต่างแห่งความเปราะบาง” ที่แคบลง กระบวนการตรวจจับ อัพเดทระบบและกู้คืนข้อมูลที่เคยใช้เวลานาน ไม่สามารถรองรับความเร็วของการโจมตีที่ขับเคลื่อนด้วย AI ได้อีกต่อไป ซึ่งหากระบบกู้คืนขัดข้อง ก็อาจส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อการดำเนินงานประจำวันของธนาคารและตลาดทุน

นอกเหนือจากภัยคุกคามภายนอก ระบบการเงินยังเผชิญกับความเสี่ยงเชิงโครงสร้างภายใน นั่นคือการพึ่งพาผู้ให้บริการเทคโนโลยี Cloud และผู้พัฒนาโมเดล AI รายใหญ่ (Big Tech) เพียงไม่กี่ราย ความกระจุกตัวนี้ทำให้เกิดจุดอ่อนที่เรียกว่า Single Point of Failure หากผู้ให้บริการหลักรายใดรายหนึ่งประสบปัญหาขัดข้อง โดนโจมตีทางไซเบอร์ หรือระบบล้มเหลว ผลกระทบจะไม่หยุดอยู่เพียงแค่บริษัทเดียว แต่จะส่งผลกระทบเป็นลูกคลื่น (Contagion Effect) สะเทือนถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุนและเสถียรภาพของตลาดการเงินในระดับระบบ

เหตุการณ์ความปลอดภัยทางเทคโนโลยี เช่น กรณีของเอเจนต์ AI ที่สามารถข้ามผ่านสภาพแวดล้อมควบคุมและเข้าถึงระบบภายนอกได้ ยิ่งตอกย้ำถึงความเสี่ยงที่โมเดล AI ขั้นสูงอาจหลีกเลี่ยงมาตรการความปลอดภัยที่มนุษย์ตั้งไว้ สิ่งนี้ส่งผลให้หลายประเทศและองค์กรกำกับดูแลเริ่มดำเนินมาตรการเข้มงวดในการจำกัดการเข้าถึงและควบคุมการใช้งานโมเดลระดับสูง เพื่อให้มั่นใจว่าการพัฒนาขีดความสามารถของเทคโนโลยีจะต้องเดินควบคู่ไปกับการสร้างความยืดหยุ่นและการเตรียมพร้อมรับมือกับความเสี่ยงอย่างเป็นรูปธรรม

นอกจากมิติทางเทคโนโลยีแล้ว AI ยังสร้างความเสี่ยงในมิติทางการเงินโดยตรง มูลค่าของหุ้นและสินทรัพย์ที่เกี่ยวเนื่องกับ AI ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ได้สร้างความกังวลเรื่องภาวะสินทรัพย์ฟองสบู่และการปรับฐานรุนแรงในอนาคต เมื่อผนวกกับการใช้ Leverage หรือการกู้ยืมเงินเพื่อมาขยายขนาดการลงทุนในตลาดหุ้นที่เพิ่มสูงขึ้น ความผันผวนในตลาดจะยิ่งถูกขยายความรุนแรงมากขึ้นเมื่อเกิดการเทขาย รวมถึงความเปราะบางในตลาดพันธบัตรรัฐบาลที่อาจได้รับผลกระทบจากภาวะตึงตัวทางการเงิน

ความท้าทายที่เกิดขึ้นไม่ได้หมายความว่าภาคการเงินควรปฏิเสธการใช้ AI หากแต่เป็นสัญญาณเตือนให้ทุกภาคส่วนต้องเร่งปรับตัว สิ่งสำคัญสูงสุดเวลานี้คือการสร้างกรอบความร่วมมือระดับนานาชาติ เพื่อส่งเสริมการพัฒนาและใช้งาน AI อย่างมีความรับผิดชอบและปลอดภัย สถาบันการเงินต้องยกระดับการบริหารความเสี่ยงทางไซเบอร์จากการรับมือเชิงรับเป็นการป้องกันเชิงรุก ขณะที่หน่วยงานกำกับดูแลต้องพัฒนากฎเกณฑ์ให้ทันกับการเปลี่ยนแปลง เพื่อให้ AI เป็นเครื่องมือในการสร้างสรรค์ ไม่ใช่ชนวนก่อวิกฤตการเงินโลกในอนาคต