
“ซิกเว่” ชู Responsible AI สร้างความเชื่อมั่น ดันไทยแข่งขันเวทีโลก
“ซิกเว่ เบรกเก้” ซีอีโอทรูชี้ AI เปรียบเสมือนซูเปอร์คาร์ที่ต้องมีธรรมาภิบาลเป็นพวงมาลัย แนะไทยเร่งพัฒนาคน วางกลไกรับผิดชอบ และเปิดแซนด์บ็อกซ์ ปูทางเศรษฐกิจดิจิทัลเติบโตยั่งยืน
นายซิกเว่ เบรกเก้ ประธานคณะผู้บริหารกลุ่ม บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) หรือ TRUE แสดงวิสัยทัศน์ในหัวข้อ “From Algorithmic Shock to Ethical Shift: Why Trust is the Currency of Thailand’s Digital Future” ภายในงาน GCNT EXPO 2026 “FROM SHOCK TO SHIFT – Sustainable Transition in a Fractured World” ซึ่งจัดโดยสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย ณ ทรู ดิจิทัล พาร์ค โดยระบุว่า ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เปรียบเสมือนซูเปอร์คาร์ที่รวดเร็ว ทรงพลัง และเปี่ยมด้วยศักยภาพ แต่จำเป็นต้องมีกฎกติกาและระบบควบคุมที่เหมาะสม เพื่อให้สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน
นายซิกเว่กล่าวว่า การขับซูเปอร์คาร์บนถนนที่ไม่มีข้อจำกัดความเร็ว สัญญาณไฟ หรือกฎจราจร ย่อมเต็มไปด้วยความเสี่ยง แม้ยานยนต์จะมีสมรรถนะสูงเพียงใดก็ตาม เช่นเดียวกับ AI ซึ่งหากปราศจากกรอบกำกับดูแลและความรับผิดชอบที่ชัดเจน ศักยภาพของเทคโนโลยีอาจกลายเป็นความเสี่ยงที่ยากต่อการควบคุม
ต้นทุนลดลง ดัน AI สู่โครงสร้างพื้นฐานโลก
การเติบโตอย่างรวดเร็วของ AI มีปัจจัยสำคัญจากต้นทุนที่ลดลงอย่างมาก โดยข้อมูลจาก Stanford AI Index ระบุว่า ค่าใช้จ่ายในการประมวลผลด้วยโมเดล GPT-3.5 ลดลงกว่า 280 เท่าในช่วงปี 2565-2567 ขณะที่ต้นทุนฮาร์ดแวร์ลดลงเฉลี่ยประมาณ 30% ต่อปี และประสิทธิภาพการใช้พลังงานเพิ่มขึ้น 40% ส่งผลให้ AI เปลี่ยนผ่านจากเทคโนโลยีเพื่อการทดลองไปสู่โครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นได้รวดเร็วกว่าคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลและอินเทอร์เน็ต
ปัจจัยทางเศรษฐกิจดังกล่าวทำให้การใช้งาน AI เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเป็นประวัติการณ์ ปัจจุบันมีผู้ใหญ่ทั่วโลกราว 4 พันล้านคน หรือเกือบครึ่งหนึ่งของประชากรโลก ใช้งาน AI เป็นประจำทุกเดือน ขณะที่ Generative AI หรือ GenAI มีอัตราการใช้งานแตะ 53% ภายในระยะเวลาเพียง 3 ปี ซึ่งเร็วกว่าการยอมรับอินเทอร์เน็ตประมาณ 1.8 เท่า และเร็วกว่าคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลประมาณ 2.7 เท่า เมื่อเปรียบเทียบในช่วงเวลาเดียวกันหลังเปิดตัวสู่ตลาดวงกว้าง

แนวโน้มดังกล่าวทำให้สถานะของ AI ถูกยกระดับจากเทคโนโลยีขั้นทดลองไปสู่การเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ซึ่งกำลังเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเศรษฐกิจโลกในระดับพื้นฐาน อย่างไรก็ตาม เมื่อบทบาทของ AI ขยายตัว คำถามสำคัญของผู้นำธุรกิจก็เปลี่ยนจากการเร่งนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ไปสู่ประเด็นว่าใครควรเป็นผู้รับผิดชอบต่อผลกระทบและความเสี่ยงที่เกิดจาก AI
การเปลี่ยนคำถามจากเรื่อง “ความเร็ว” ไปสู่ “ความรับผิดชอบ” สะท้อนการเปลี่ยนผ่านของแนวคิดการดำเนินธุรกิจ จากการมุ่งสร้างผลลัพธ์ระยะสั้นไปสู่การสร้างคุณค่าอย่างยั่งยืน รวมถึงเป็นตัวกำหนดว่าเศรษฐกิจ AI ในอนาคตจะเติบโตบนพื้นฐานของความไว้วางใจ หรือเป็นเพียงระบบที่ประชาชนจำเป็นต้องยอมรับโดยไม่มีทางเลือก
แม้ AI จะช่วยให้ภาคธุรกิจให้บริการลูกค้าได้รวดเร็วขึ้น ขยายการเข้าถึงองค์ความรู้ และปลดล็อกศักยภาพของบุคลากรจากงานที่ซ้ำซาก แต่หากขาดนโยบายกำกับดูแลที่เหมาะสม ย่อมเสี่ยงต่อการเกิดอคติของระบบ ข้อมูลบิดเบือน การละเมิดความเป็นส่วนตัว และปัญหาด้านความมั่นคงปลอดภัย ซึ่งท้ายที่สุดอาจนำไปสู่การสูญเสียความเชื่อมั่นต่อเทคโนโลยี
เตือน “ช่องว่างความรับผิดชอบ” กระทบความเชื่อมั่น
นายซิกเว่ระบุว่า การใช้งาน AI ที่เพิ่มขึ้นสะท้อนให้เห็นถึงการถ่ายโอนภาระความรับผิดชอบจากมนุษย์ไปสู่ระบบอย่างเงียบ ๆ เนื่องจาก AI มีบทบาทในชีวิตประจำวันเพิ่มขึ้น ตั้งแต่การสร้างเนื้อหา ให้คำแนะนำ จัดลำดับความสำคัญ ตัดสินใจ ไปจนถึงดำเนินการแทนมนุษย์
ดังนั้น คำถามของผู้ใช้งานจึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงว่าคำตอบจาก AI ถูกต้องหรือไม่ แต่ครอบคลุมถึงผู้ที่มีหน้าที่ตรวจพบความผิดพลาด ผู้มีอำนาจหยุดระบบ ผู้รับผิดชอบต่อความเสียหาย และผู้ที่สามารถอธิบายกระบวนการทำงานและสาเหตุของเหตุการณ์ได้อย่างชัดเจน ซึ่งประเด็นเหล่านี้สะท้อน “ช่องว่างแห่งความรับผิดชอบ” หรือ Accountability Gap อันเป็นต้นเหตุสำคัญของปัญหาความเชื่อมั่น
ผลสำรวจปี 2568 ของมหาวิทยาลัยเมลเบิร์นร่วมกับ KPMG จากกลุ่มตัวอย่างมากกว่า 48,000 คนใน 47 ประเทศ พบว่า ผู้ตอบแบบสำรวจประมาณ 66% นำ AI มาใช้ในชีวิตประจำวัน แต่มีเพียง 46% ที่เชื่อมั่นในผลลัพธ์จาก AI ขณะที่ข้อมูลเกี่ยวกับประเทศไทยจาก Stanford AI Index ระบุว่า ผู้ใช้งานชาวไทยประมาณ 77% มองว่า AI ให้ประโยชน์มากกว่าโทษ
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า ประเทศไทยมีจุดเริ่มต้นที่ดีจากการเปิดรับเทคโนโลยีของประชาชน แต่ไม่ได้หมายความว่าระบบเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วย AI จะเติบโตบนฐานความเชื่อมั่นได้โดยอัตโนมัติ คุณค่าของเทคโนโลยีจะเกิดขึ้นอย่างแท้จริงเมื่อผู้ใช้งานเข้าใจข้อจำกัด มีมนุษย์ร่วมอยู่ในกระบวนการตัดสินใจ และสามารถกำหนดขอบเขตได้อย่างชัดเจนว่ากรณีใดสามารถใช้ AI ได้ กรณีใดมีความเสี่ยง และระบบมีความพร้อมเพียงใด
นายซิกเว่มองว่า “วิจารณญาณของมนุษย์” หรือ Human Judgement จะเป็นหนึ่งในทรัพยากรสำคัญที่สุดของทศวรรษนี้ เพราะเป็นสิ่งที่ใช้กำหนดกรอบของปัญหา นิยามความสำเร็จ และวางขอบเขตของการดำเนินงาน รวมถึงต้องมาพร้อมความรับผิดชอบที่ชัดเจนว่าใครมีอำนาจหยุดระบบหรือเปลี่ยนทิศทางเมื่อพบความเสี่ยง
อย่างไรก็ตาม การกำหนดให้มีมนุษย์อยู่ในวงจรการตัดสินใจเพียงในเชิงนโยบายย่อมไม่เพียงพอ หากผู้รับผิดชอบขาดความรู้ ความเข้าใจ จังหวะเวลา อำนาจ และขอบเขตในการกำกับดูแลที่เหมาะสม
ทรูวางกรอบ Responsible AI คุมตั้งแต่ต้นจนจบ
แนวคิดดังกล่าวนำไปสู่หลักการใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ หรือ Responsible AI ซึ่งทำหน้าที่เป็นกรอบเชิงสถาบัน เพื่อให้วิจารณญาณและการตัดสินใจของมนุษย์มีความชัดเจน สามารถถกเถียง และตรวจสอบย้อนหลังได้
รายงาน Digital Government Outlook ปี 2026 ขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ระบุว่า จากประเทศสมาชิก 36 ประเทศ แม้เกือบทุกประเทศจะมีมาตรการกำกับดูแล AI อย่างน้อยหนึ่งด้าน แต่มีเพียง 39% ที่กำหนดให้ประเมินความเสี่ยงก่อนนำ AI มาใช้ในระบบ ขณะที่ 31% มีการตรวจสอบภายหลังการใช้งาน และเพียง 22% เปิดช่องทางให้ประชาชนแสดงความคิดเห็นหรือร้องเรียน สะท้อนถึงช่องว่างระหว่างการกำหนดนโยบายกับการบังคับใช้จริง
สำหรับทรู คอร์ปอเรชั่น ได้วางกรอบธรรมาภิบาลครอบคลุมทุกขั้นตอนของการพัฒนาสินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับ AI โดยเริ่มจากแบบคัดกรองความเสี่ยง 7 ข้อ ซึ่งอ้างอิงหลักการ Responsible AI และแนวปฏิบัติที่ดีในระดับสากล หากโครงการใดเกี่ยวข้องกับข้อมูลส่วนบุคคลหรือส่งผลกระทบต่อประชาชนจำนวนมาก จะถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูงโดยอัตโนมัติ
ทุกโครงการจะต้องผ่านการพิจารณาของ AI Council ซึ่งเป็นคณะกรรมการประจำที่มีประธานเจ้าหน้าที่บริหารฝ่ายข้อมูลและ AI เป็นประธาน พร้อมผู้เชี่ยวชาญด้านความเป็นส่วนตัวและความมั่นคงปลอดภัยร่วมพิจารณา นอกจากนี้ บริษัทยังประเมินผลกระทบด้านความเป็นส่วนตัว ตรวจสอบสถานที่จัดเก็บข้อมูล หรือ Data Residency ตลอดจนมาตรฐานการเข้ารหัสข้อมูล
ก่อนเปิดใช้งานจริง โมเดล Generative AI สำหรับกรณีใช้งานที่มีความเสี่ยงสูงจะต้องผ่านเกณฑ์ความแม่นยำสูงสุด 99% พร้อมกำหนดให้มีมนุษย์กำกับดูแลทุกการตัดสินใจที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบสำคัญ
ขณะเดียวกัน สินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับ AI ของทรูประมาณ 70% เป็นการพัฒนาร่วมกับผู้ให้บริการภายนอก บริษัทจึงกำหนดให้คู่ค้าชี้แจงประเด็นด้านอธิปไตยทางข้อมูล หรือ Data Sovereignty และความถูกต้องแม่นยำของข้อมูล เพื่อใช้เป็นเงื่อนไขสำคัญในการพิจารณาความร่วมมือทางธุรกิจ
การนำมาตรการเหล่านี้มาเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินงานประจำวัน ทำให้ทีมงานต้องรักษาสมดุลระหว่างความรวดเร็วกับความถูกต้อง พร้อมยกระดับ Responsible AI ให้เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทั้งองค์กร ไม่ใช่ภารกิจของฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศเพียงฝ่ายเดียว
เสนอเปิด AI Sandbox สร้างกติกาก่อนขยายผล
สำหรับยุทธศาสตร์ AI แห่งชาติของไทย ได้กำหนดเป้าหมายพัฒนาบุคลากรด้าน AI มากกว่า 30,000 คน ผลักดันให้องค์กรอย่างน้อย 600 แห่งนำ AI ไปใช้งาน และสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมมูลค่า 48,000 ล้านบาทภายในปี 2570
นายซิกเว่มองว่า การบรรลุเป้าหมายดังกล่าวอย่างยั่งยืน ประเทศไทยจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับธรรมาภิบาล ควบคู่กับการเร่งนำ AI มาใช้ หรือ AI Adoption และการเสริมสร้างความรู้เท่าทัน AI หรือ AI Literacy เพื่อผสานความเข้าใจเข้ากับความรับผิดชอบอย่างเป็นรูปธรรม
นอกจากนี้ ประเทศไทยควรมีพื้นที่ทดลองทางนวัตกรรม หรือ Sandbox เพื่อเปิดโอกาสให้ภาครัฐ ภาคธุรกิจ และผู้เชี่ยวชาญ ร่วมกันทดสอบกรณีการใช้งาน AI ภายใต้สภาพแวดล้อมที่ควบคุมได้ รวบรวมหลักฐานเชิงประจักษ์ ระบุความเสี่ยง และปรับปรุงมาตรการป้องกันก่อนนำไปขยายผลในวงกว้าง โดยหาก AI เปรียบเสมือนซูเปอร์คาร์ Sandbox ก็เปรียบได้กับสนามทดสอบที่ช่วยสร้างกติกาให้มีความปลอดภัยและเหมาะสมมากขึ้น
ทั้งนี้ ความรับผิดชอบต่อ AI จำเป็นต้องเกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วน โดยภาครัฐมีหน้าที่คุ้มครองสิทธิประชาชนและจัดให้มีกลไกเยียวยา ภาคธุรกิจต้องรับผิดชอบต่อข้อมูล หลักฐาน และผลลัพธ์จากระบบ ผู้ให้บริการโทรคมนาคมต้องดูแลความมั่นคงปลอดภัยของโครงข่าย ข้อมูล และการดำเนินงานของคู่ค้า ส่วนประชาชนต้องมีสิทธิตั้งคำถามต่อการตัดสินใจที่ส่งผลกระทบต่อตนเอง
“หาก AI คือเครื่องยนต์ ธรรมาภิบาลก็คือพวงมาลัย ส่วนการเดินทางไปถึงปลายทางอย่างปลอดภัยขึ้นอยู่กับการสร้างความเชื่อมั่นผ่านความรับผิดชอบและการเคารพกติกา เพราะในเศรษฐกิจ AI ที่กำลังก่อตัวขึ้น ความเชื่อมั่นคือสกุลเงินสำคัญที่จะทำให้อนาคตดิจิทัลของประเทศไทยเติบโตอย่างแข็งแกร่งและยั่งยืน” นายซิกเว่กล่าว


