ขุดน้ำมันได้เอง ทำไมต้องส่งออก-นำเข้า? เปิดความจริงโรงกลั่นไทย

ไขข้อสงสัยทำไมไทยไม่กลั่นน้ำมันดิบที่ขุดได้เองขายราคาถูก เปิดความจริงทั้งปริมาณผลิตที่ได้เพียง 10-15% ของความต้องการใช้ และสเปกน้ำมันดิบไทยที่กลั่นเป็นดีเซลได้น้อย จึงต้องส่งออกเพื่อนำเข้า


ทุกครั้งที่ราคาน้ำมันขยับตัวสูงขึ้น หนึ่งในคำถามคลาสสิกที่มักถูกหยิบยกขึ้นมาถกเถียงและแชร์ต่อกันในโลกออนไลน์อยู่เสมอคือข้อสงสัยที่ว่า “ในเมื่อประเทศไทยขุดเจาะน้ำมันดิบได้เอง ทั้งในอ่าวไทยและบนบกอย่างแหล่งสิริกิติ์ ทำไมไม่เอาน้ำมันของเราเองมากลั่นขายในราคาถูกให้กับคนไทย ทำไมต้องส่งออกไปขายต่างประเทศ แล้วต้องไปซื้อน้ำมันแพงๆ จากตะวันออกกลางเข้ามาแทน?”

หากมองเพียงผิวเผิน คำถามนี้ย่อมดูสมเหตุสมผลและชวนให้ตั้งข้อสังเกตอย่างยิ่ง แต่เมื่อกางตัวเลขและข้อเท็จจริงทางวิศวกรรมพลังงานออกมาดู จะพบว่าเบื้องหลังการบริหารจัดการนี้ไม่ได้เกิดจากการกั๊กของหรือเอื้อประโยชน์ให้กลุ่มทุนใด แต่เป็นความจริงที่ถูกบังคับด้วยเงื่อนไขสำคัญสองประการ นั่นคือ “ปริมาณความต้องการ” และ “สเปกของโรงกลั่น”

เริ่มต้นจากข้อเท็จจริงเรื่องปริมาณที่เรามักเข้าใจคลาดเคลื่อนว่าไทยมีบ่อน้ำมันมหาศาลพอที่จะเลี้ยงคนทั้งประเทศได้ ทั้งที่ในความเป็นจริงประเทศไทยขุดน้ำมันดิบได้เองเฉลี่ยเพียง 100,000 – 130,000 บาร์เรลต่อวัน เท่านั้น สวนทางกับความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปของคนไทยทั้งประเทศ ทั้งในภาคขนส่ง โรงงานอุตสาหกรรม และรถยนต์ส่วนตัว ที่สูงถึง 900,000 – 1,000,000 บาร์เรลต่อวัน พูดให้เห็นภาพง่ายๆ คือเราผลิตวัตถุดิบได้เองเพียง 10-15% ของที่ต้องใช้จริง ส่วนอีก 85-90% จำเป็นต้องพึ่งพาการนำเข้าจากต่างประเทศ

เปรียบเสมือนบ้านเราปลูกข้าวได้เองแค่ 1 จาน แต่คนในบ้านกินจุถึง 10 จาน ยังไงก็ต้องไปซื้อข้าวจากตลาดข้างนอกมาเติมให้พอกิน ต่อให้เอาข้าว 1 จานที่ปลูกเองมาแจกฟรี ก็ไม่สามารถทำให้ราคาข้าวทั้ง 10 จานถูกลงได้อย่างมีนัยสำคัญ

อย่างไรก็ตาม เมื่อทราบตัวเลขนี้แล้ว หลายคนก็มักจะตั้งคำถามตามมาติดๆ ว่า แล้วทำไมไม่เอา 10-15% ที่ขุดได้เองนั้น มากลั่นให้คนไทยใช้ให้หมดก่อน ส่วนที่ขาดค่อยไปซื้อเพิ่ม ซึ่งคำตอบเรื่องนี้อยู่ที่คุณสมบัติทางเคมีและวิศวกรรมโรงกลั่น เพราะน้ำมันดิบในโลกนี้ไม่ได้มีสเปกเหมือนกันทั้งหมด เปรียบเสมือนวัตถุดิบทำอาหารที่มีทั้งเนื้อวัว เนื้อหมู และเนื้อไก่ ซึ่งต้องใช้เตาและวิธีปรุงที่แตกต่างกัน

โดยน้ำมันดิบที่ขุดได้ในไทย อย่างในอ่าวไทยหรือแหล่งสิริกิติ์ ส่วนใหญ่เป็นน้ำมันดิบชนิดเบา (Light Crude) มีเนื้อใส แต่มีค่าความหนืดและไข (Wax) เฉพาะตัว เมื่อนำเข้าหอกลั่น จะให้สัดส่วนของน้ำมันเบนซินและสารตั้งต้นปิโตรเคมีอย่างแนฟทาออกมาในปริมาณมาก แต่จะได้น้ำมันดีเซลน้อยมาก ในขณะที่โครงสร้างการใช้น้ำมันของคนไทยนั้น ประเทศเราขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยภาคขนส่ง รถกระบะ รถบรรทุก และเครื่องจักรกลการเกษตร ทำให้คนไทยมีความต้องการใช้น้ำมันดีเซลสูงที่สุดเป็นอันดับหนึ่ง คิดเป็นสัดส่วนเกือบครึ่งหนึ่งของน้ำมันที่ใช้ทั้งหมด

ด้วยเหตุนี้ โรงกลั่นขนาดใหญ่ในประเทศไทยจึงถูกออกแบบและลงทุนสร้างมาเพื่อรองรับน้ำมันดิบชนิดกลาง-หนัก (Medium-Heavy Crude) จากตะวันออกกลางเป็นหลัก เพราะเมื่อนำมากลั่นแล้ว จะให้สัดส่วนของน้ำมันดีเซลออกมาได้เยอะและคุ้มค่าที่สุด

ดังนั้น หากโรงกลั่นในไทยฝืนนำน้ำมันดิบชนิดเบาที่ขุดได้ในประเทศมากลั่นทั้งหมด สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมาคือประเทศเราจะขาดแคลนน้ำมันดีเซลอย่างหนัก ในขณะที่สารตั้งต้นทำพลาสติกและน้ำมันเบนซินจะล้นตลาดจนไม่มีที่เก็บ ในทางเศรษฐศาสตร์และวิศวกรรมพลังงาน วิธีที่คุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศจึงเป็นการ “แลกเปลี่ยนให้ตรงสเปก” กล่าวคือน้ำมันดิบไทยที่สเปกเข้ากันได้ประมาณ 70-80% ถูกส่งเข้าโรงกลั่นในประเทศตามปกติ ไม่ได้ส่งออกทั้งหมดอย่างที่หลายคนเข้าใจผิด

ส่วนที่เหลืออีกประมาณ 20,000 – 30,000 บาร์เรลต่อวัน ซึ่งเป็นส่วนที่ไม่ตรงสเปกโรงกลั่นไทย ประเทศเราก็จะส่งออกไปขายในตลาดโลก ให้กับโรงกลั่นในต่างประเทศที่ออกแบบมาเพื่อกลั่นน้ำมันดิบชนิดเบาโดยเฉพาะ ซึ่งจะทำให้ขายได้ราคาสูงและคุ้มค่ากว่า แล้วจึงนำเงินรายได้จากการส่งออกก้อนนั้นกลับมาซื้อน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางที่ตรงสเปกโรงกลั่นในบ้านเรา เพื่อนำมากลั่นเป็นน้ำมันดีเซลให้เพียงพอต่อความต้องการของภาคขนส่งและประชาชน

ท้ายที่สุดแล้ว การที่ไทยไม่นำน้ำมันดิบที่ขุดได้เองทั้งหมดมากลั่นขายราคาถูก จึงเป็นเรื่องของการบริหารจัดการทรัพยากรให้สอดคล้องกับความเป็นจริง ทั้งในแง่ของปริมาณที่เรามีจำกัด และสเปกวัตถุดิบที่ต้องตรงกับความต้องการใช้น้ำมันดีเซลของคนในประเทศ การส่งออกส่วนเกินไปขายในราคาตลาดโลก แล้วนำเงินมาซื้อน้ำมันดิบที่กลั่นดีเซลได้มากกว่าเข้ามาแทน จึงเป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผลที่สุดทั้งในแง่ของความมั่นคงทางพลังงานและความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจของประเทศนั่นเอง

Back to top button