สนค. ชี้ตลาดโปรตีนโลกมูลค่า 3 ล้านล้านเหรียญ แนะธุรกิจไทยต่อยอดวัตถุดิบชิงตลาด

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันนี้ (12 พ.ย.69) นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า กระแส “Proteinmaxxing” หรือเทรนด์การเน้นบริโภคโปรตีนเพื่อควบคุมน้ำหนัก ดูแลสุขภาพ และสร้างกล้ามเนื้อ กำลังเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของตลาดอาหารและเครื่องดื่มทั่วโลก โดยในปี 2568 ยอดขายปลีกสินค้าอาหาร เครื่องดื่ม และอาหารเสริมโปรตีนสูงทั่วโลกมีมูลค่าทะลุ 3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ข้อมูลล่าสุด ณ เดือนกุมภาพันธ์ 2569 พบว่ามีสินค้าที่ชูจุดเด่นเรื่องโปรตีนสูงวางจำหน่ายแล้วกว่า 137,000 รายการ

อย่างไรก็ตาม ตลาดกำลังเปลี่ยนผ่านจากการแข่งขันด้านปริมาณโปรตีนไปสู่การให้ความสำคัญกับคุณภาพและความเหมาะสมกับการใช้ชีวิตของผู้บริโภคมากขึ้น โดยการแข่งขันในระยะต่อไปจะมุ่งเน้นการพัฒนาสินค้าให้ตอบโจทย์ผู้บริโภคเฉพาะกลุ่ม ทั้งด้านแหล่งที่มาของโปรตีน คุณค่าทางโภชนาการ ความเป็นธรรมชาติ รสชาติ ความสะดวกในการรับประทาน และราคาที่เข้าถึงได้

ปัจจุบันผู้บริโภคในประเทศพัฒนาแล้วมักได้รับโปรตีนเพียงพออยู่แล้ว เช่น ชาวอเมริกันบริโภคโปรตีนจากอาหารและเครื่องดื่มเฉลี่ย 102 กรัมต่อคนต่อวัน โดยไม่รวมอาหารเสริม ซึ่งเป็นระดับที่เพียงพอตามคำแนะนำสำหรับบุคคลทั่วไป การแข่งขันจึงไม่ได้พิจารณาเพียงปริมาณโปรตีน แต่ยังให้ความสำคัญกับคุณภาพและความครบถ้วนของกรดอะมิโนจำเป็น ผู้ประกอบการจึงต้องพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมกับความต้องการของผู้บริโภคแต่ละกลุ่ม

ข้อมูลจาก Euromonitor คาดการณ์ว่า ความต้องการโปรตีนทั่วโลกจะเพิ่มขึ้น 11% ในช่วงปี 2567–2572 สะท้อนศักยภาพการเติบโตของตลาดอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การเปิดตัวสินค้าโปรตีนในหลากหลายหมวด ทำให้คำว่า “โปรตีนสูง” ไม่เพียงพอที่จะสร้างความแตกต่างได้โดยลำพัง ผู้ประกอบการจึงต้องให้ความสำคัญกับคุณค่าทางโภชนาการ แหล่งที่มาของวัตถุดิบ รสชาติ ความสะดวก และความคุ้มค่าด้านราคา

ขณะเดียวกัน ต้นทุนวัตถุดิบโปรตีนเป็นอีกปัจจัยท้าทาย โดยราคาเวย์โปรตีนในตลาดค้าส่งสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น 50% ในช่วง 5 เดือนแรกของปี 2569 ส่งผลต่อต้นทุนการผลิตอาหารเสริมและเครื่องดื่มโปรตีน ผู้ประกอบการจึงควรบริหารต้นทุนและกระจายการใช้แหล่งโปรตีนให้หลากหลายขึ้น นอกจากนี้ ผู้บริโภคทั่วโลก 41% พยายามลดการบริโภคอาหารแปรรูปสูง สะท้อนความสำคัญของแหล่งที่มา ส่วนผสม และระดับการแปรรูปของผลิตภัณฑ์

กรณีตลาดซีเรียลพร้อมรับประทานในสหรัฐฯ สะท้อนการแข่งขันที่เปลี่ยนแปลงไป โดยการวิเคราะห์สินค้า 331 รายการ ระหว่างวันที่ 1 เมษายน–1 ตุลาคม 2568 พบว่า 219 รายการ หรือ 66% มีการกล่าวอ้างเกี่ยวกับโปรตีน ขณะที่สินค้าเปิดตัวใหม่ซึ่งกล่าวอ้างโปรตีนสูงในช่วงปี 2564–2568 ยังคงวางจำหน่ายอยู่ 80% สูงกว่าค่าเฉลี่ย 62% ของสินค้าเปิดตัวใหม่ทั้งหมดในหมวดซีเรียล สะท้อนว่าคุณสมบัติโปรตีนสูงยังมีความสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขัน แม้ไม่ใช่จุดขายที่สร้างความแตกต่างได้เพียงอย่างเดียว

สำหรับปัจจัยสนับสนุนความต้องการโปรตีนในอนาคต ประกอบด้วย 4 กลุ่มสำคัญ ได้แก่ ตลาดประเทศกำลังพัฒนา กลุ่มผู้ที่ออกกำลังกายแบบใช้แรงต้าน กลุ่มผู้ใช้ยาลดน้ำหนัก GLP-1 และกลุ่มผู้สูงอายุ โดย Euromonitor คาดว่า 93% ของความต้องการโปรตีนโลกที่เพิ่มขึ้นในอนาคตจะมาจากประเทศกำลังพัฒนา ขณะที่สัดส่วนผู้บริโภคทั่วโลกที่ออกกำลังกายด้วยการยกน้ำหนักเพิ่มขึ้นจาก 28% ในปี 2566 เป็น 32% ในปี 2569 นอกจากนี้ จีนคาดว่าจะมีประชากรอายุ 65 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้นถึง 152 ล้านคนภายในปี 2583

นายนันทพงษ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า การเติบโตของความต้องการโปรตีนโดยรวมไม่ได้หมายความว่าสินค้าโปรตีนทางเลือกทุกประเภทจะเติบโตในทิศทางเดียวกัน โดยเฉพาะเนื้อสัตว์และอาหารทะเลจากพืช (Plant-based) ที่เริ่มชะลอตัวในบางตลาด เนื่องจากราคาสูง รสชาติและเนื้อสัมผัสยังไม่ตรงความคาดหวัง รวมถึงความกังวลเกี่ยวกับอาหารแปรรูปขั้นสูง

ทั้งนี้ ยอดขายปลีกเนื้อสัตว์และอาหารทะเลจากพืชในสหรัฐฯ ปี 2568 ลดลง 10% เหลือประมาณ 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ตลาดอาหารจากพืชทั่วโลกยังมีมูลค่าประมาณ 28,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 3% จากปีก่อนหน้า สะท้อนว่าผู้บริโภคยังสนใจอาหารจากพืช แต่ให้ความสำคัญกับราคา รสชาติ คุณค่าทางโภชนาการ และระดับการแปรรูปควบคู่กัน

จากแนวโน้มดังกล่าว สนค. แนะนำให้ผู้ประกอบการไทยใช้จุดแข็งด้านความหลากหลายของวัตถุดิบโปรตีนในประเทศ เช่น ไก่ ปลา กุ้ง อาหารทะเล ไข่ ถั่ว ข้าว ธัญพืช และผำ (Wolffia) มาต่อยอดเป็นวัตถุดิบโปรตีน อาหารพร้อมรับประทาน อาหารว่าง เครื่องดื่ม และอาหารฟังก์ชัน เพื่อเจาะกลุ่มผู้สูงอายุ ผู้ที่ออกกำลังกาย และผู้ควบคุมน้ำหนัก

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับผลสำรวจผู้บริโภคของ Euromonitor ที่พบว่า กลุ่มผู้มองหาโปรตีนให้ความสนใจแหล่งโปรตีนที่ผ่านการแปรรูปน้อย เช่น ไข่ เนื้อสัตว์ไร้มันอย่างไก่และปลา รวมถึงถั่วประเภทต่าง ๆ ซึ่งสอดคล้องกับจุดแข็งของวัตถุดิบอาหารไทย

นอกจากนี้ ผู้ประกอบการควรพัฒนาสูตรอาหารให้มีโปรตีน ใยอาหาร และสารอาหารอื่นอย่างสมดุล เพื่อรองรับเทรนด์การเน้นบริโภคใยอาหาร (Fibermaxxing) และการดูแลสุขภาพลำไส้ พร้อมแยกกลยุทธ์ระหว่างกลุ่มอาหารทั่วไปที่เน้นความเป็นธรรมชาติ รสชาติ ความสะดวก และความคุ้มค่า กับกลุ่มอาหารเสริมโปรตีนที่ยังเป็นที่ต้องการของผู้ฝึกแรงต้านและผู้บริโภคที่มีความจำเป็นเฉพาะทาง

“เมื่อกระแสโลกเปลี่ยนผ่าน คำว่า โปรตีนสูง จะไม่ใช่จุดขายเดียวที่ตอบโจทย์อีกต่อไป ตลาดในอนาคตต้องการสินค้าที่มีโภชนาการเหมาะสม รสชาติดี และราคาเข้าถึงได้ จึงถึงเวลาที่ผู้ประกอบการไทยต้องเร่ง ไขรหัส ความต้องการเหล่านี้ และนำจุดแข็งด้านวัตถุดิบการเกษตรมาต่อยอด ซึ่งนี่คือโอกาสสำคัญที่จะยกระดับสินค้าเกษตรไทย ให้ก้าวไปยึดพื้นที่ในตลาดโปรตีนและอาหารแห่งอนาคตบนเวทีโลกได้อย่างแท้จริง” นายนันทพงษ์ กล่าว