THAI วิกฤตซ้อนวิกฤต! บททดสอบความเชื่อมั่น “สายการบินแห่งชาติ”

จากสายการบินแห่งชาติที่เคยเผชิญวิกฤตทางการเงินครั้งใหญ่ จนต้องเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการ ก่อนกลับมาดำเนินธุรกิจและซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยอีกครั้ง บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) หรือ THAI กำลังเผชิญบททดสอบครั้งใหม่ ที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงตัวเลขผลประกอบการ แต่ยังครอบคลุมถึงมาตรฐานการให้บริการ ความปลอดภัยทางการบิน และความเชื่อมั่นของผู้โดยสาร หลังเกิดเหตุการณ์สำคัญต่อเนื่องในช่วงเวลาเพียงเดือนเศษ

นับตั้งแต่ปลายเดือนกันยายนถึงพฤศจิกายน 2569 การบินไทยต้องรับมือกับปัญหาสัมภาระผู้โดยสารตกค้างกว่า 10,000 ใบ ที่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ตามมาด้วยเหตุเครื่องบินกระจกห้องนักบินร้าว จนต้องบินกลับไปลงจอดที่เซี่ยงไฮ้ ก่อนเผชิญกรณีข้อมูลผู้โดยสารกว่า 60,000 รายการอาจได้รับผลกระทบจากการเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต ผ่านผู้ให้บริการภายนอก ขณะที่ล่าสุดผลประกอบการไตรมาส 3/2569 พลิกขาดทุนสุทธิส่วนของบริษัทใหญ่ 432 ล้านบาท จากช่วงเดียวกันของปีก่อนที่มีกำไร 4,413 ล้านบาท แม้รายได้จากการดำเนินธุรกิจยังขยายตัว

เหตุการณ์ทั้งหมดแม้มีสาเหตุและลักษณะแตกต่างกัน อีกทั้งยังไม่มีหลักฐานว่ามีความเชื่อมโยงกันโดยตรง แต่การเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาสั้น ๆ ย่อมทำให้เกิดคำถามต่อความพร้อมในการบริหารจัดการและรับมือกับความเสี่ยงรอบด้าน ของสายการบินแห่งชาติ โดยเฉพาะในช่วงที่องค์กรกำลังเดินหน้าสร้างความแข็งแกร่งหลังฟื้นฟูกิจการ โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงการทำให้ผลประกอบการกลับมาเติบโต แต่ยังรวมถึงการพิสูจน์ว่าจะสามารถรักษามาตรฐานการดำเนินงานและเรียกความเชื่อมั่นจากผู้โดยสารและนักลงทุนได้อย่างไร ท่ามกลางความท้าทายที่เกิดขึ้นพร้อมกันหลายด้าน

ย้อนกลับไปช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 การบินไทยเผชิญปัญหาสัมภาระผู้โดยสารตกค้างที่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิมากกว่า 10,000 ใบ จากผลกระทบของสถานการณ์น้ำท่วมในกรุงเทพมหานครและพื้นที่โดยรอบ ซึ่งส่งผลต่อการเดินทางของพนักงานภาคพื้น ประกอบกับข้อจำกัดด้านอุปกรณ์ลำเลียงสัมภาระ ทำให้กระบวนการให้บริการเกิดความล่าช้า กระทบต่อผู้โดยสารจำนวนมาก รวมถึงเที่ยวบินบางส่วนที่ต้องล่าช้าหรือยกเลิก

แม้บริษัทจะเร่งระดมเจ้าหน้าที่และประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อแก้ไขสถานการณ์ จนการให้บริการทยอยกลับเข้าสู่ภาวะปกติในช่วงต้นเดือนตุลาคม พร้อมดำเนินมาตรการเยียวยาผู้โดยสารที่ได้รับผลกระทบ แต่เหตุการณ์ดังกล่าวได้สะท้อนความสำคัญของการเตรียมความพร้อมด้านระบบปฏิบัติการภาคพื้น โดยเฉพาะการบริหารกำลังคน การจัดการสัมภาระ และแผนรองรับเหตุฉุกเฉิน เพื่อให้สามารถรักษาความต่อเนื่องของการให้บริการภายใต้สถานการณ์ที่ไม่คาดคิด

ขณะที่ปัญหาด้านการบริการเพิ่งคลี่คลาย การบินไทยกลับต้องเผชิญเหตุการณ์ด้านความปลอดภัยทางการบิน อีกครั้ง เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 เครื่องบินโบอิ้ง 787-9 Dreamliner เที่ยวบิน TG663 เส้นทางเซี่ยงไฮ้–กรุงเทพฯ ตรวจพบรอยร้าวบริเวณกระจกหน้าห้องนักบินด้านซ้าย หลังออกเดินทางจากท่าอากาศยานนานาชาติผู่ตง ส่งผลให้นักบินตัดสินใจนำเครื่องบินกลับไปลงจอดยังสนามบินต้นทางตามขั้นตอนด้านความปลอดภัย โดยสามารถลงจอดได้อย่างปลอดภัย และไม่มีผู้โดยสารหรือลูกเรือได้รับบาดเจ็บ

แม้เหตุการณ์ดังกล่าวจะไม่ก่อให้เกิดความสูญเสีย และการตัดสินใจของนักบินเป็นไปตามมาตรฐานด้านความปลอดภัย แต่ก็ทำให้ประเด็นการตรวจสอบสภาพอากาศยานและระบบบำรุงรักษา กลับมาได้รับความสนใจ อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าเหตุการณ์กระจกห้องนักบินร้าวเกิดจากข้อบกพร่องในการซ่อมบำรุง เนื่องจากจำเป็นต้องอาศัยผลการตรวจสอบทางเทคนิคประกอบการพิจารณา

จากนั้นเพียงไม่กี่วัน ในวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 การบินไทยเปิดเผยว่าได้รับแจ้งจาก Amadeus IT Group S.A. ผู้ให้บริการระบบสำรองที่นั่งและบริการผู้โดยสาร เกี่ยวกับเหตุการณ์เข้าถึงข้อมูลการจองโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับข้อมูลผู้โดยสารประมาณ 60,529 รายการ ประกอบด้วยชื่อผู้โดยสาร หมายเลขการจอง วันเดินทาง เส้นทางบิน และชั้นโดยสาร ขณะที่ข้อมูลอีกประมาณ 376 รายการ อาจครอบคลุมถึงหมายเลขหนังสือเดินทางและข้อมูลติดต่อ

บริษัทชี้แจงว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในระบบของผู้ให้บริการภายนอก ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อระบบปฏิบัติการของการบินไทยโดยตรง อีกทั้ง ณ วันที่ออกประกาศ ยังไม่พบหลักฐานว่าข้อมูลดังกล่าวถูกเผยแพร่สู่สาธารณะ และข้อมูลบัตรเครดิตไม่ได้รับผลกระทบ อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์นี้สะท้อนความเสี่ยงด้านความปลอดภัยไซเบอร์ ที่ธุรกิจสายการบินยุคใหม่ต้องให้ความสำคัญ เนื่องจากการดำเนินงานจำเป็นต้องเชื่อมโยงข้อมูลกับผู้ให้บริการเทคโนโลยีภายนอกหลายระบบ ซึ่งอาจกลายเป็นช่องทางความเสี่ยงต่อข้อมูลส่วนบุคคลและความเชื่อมั่นของผู้โดยสาร

ท่ามกลางเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง ผลประกอบการไตรมาส 3/2569 ของการบินไทย ยังกลายเป็นอีกประเด็นสำคัญ เมื่อบริษัทประกาศผลขาดทุนสุทธิ 432 ล้านบาท พลิกจากช่วงเดียวกันของปีก่อนที่มีกำไรสุทธิ 4,413 ล้านบาท แม้รายได้รวมที่ไม่รวมรายการครั้งเดียวเพิ่มขึ้น 12.9% อยู่ที่ 50,128 ล้านบาท สะท้อนว่าการเติบโตของรายได้ยังไม่เพียงพอรองรับต้นทุนการดำเนินงานที่ปรับเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ปัจจัยสำคัญที่กดดันผลประกอบการมาจากค่าใช้จ่ายรวมที่ไม่รวมรายการครั้งเดียวเพิ่มขึ้น 29.1% อยู่ที่ 46,286 ล้านบาท โดยเฉพาะราคาน้ำมันเครื่องบินเฉลี่ยที่เพิ่มขึ้นถึง 59.8% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ตามผลกระทบของความไม่สงบในตะวันออกกลาง ส่งผลให้กำไรจากการดำเนินงานก่อนต้นทุนทางการเงินลดลง 55.1% เหลือ 3,842 ล้านบาท

นอกจากนี้ บริษัทยังมีต้นทุนทางการเงิน 3,362 ล้านบาท และรายการค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นครั้งเดียวสุทธิ 1,126 ล้านบาท ซึ่งเกี่ยวข้องกับผลกระทบจากอุทกภัยและผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยน แม้จะมีผลกำไรจากการวัดมูลค่าตราสารอนุพันธ์เข้ามาช่วยชดเชยบางส่วน แต่ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้ผลประกอบการกลับมามีกำไรสุทธิในไตรมาสดังกล่าว

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนความท้าทายของธุรกิจสายการบิน ซึ่งต้องเผชิญปัจจัยภายนอกที่ไม่สามารถควบคุมได้ทั้งหมด ทั้งราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน และต้นทุนทางการเงิน โดยเฉพาะในภาวะที่ต้นทุนเพิ่มขึ้นเร็วกว่ารายได้ ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อความสามารถในการทำกำไร แม้ความต้องการเดินทางและรายได้จากการดำเนินงานยังมีแนวโน้มขยายตัว

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาผลการดำเนินงานงวด 9 เดือนแรกของปี 2569 การบินไทยยังมีกำไรสุทธิประมาณ 11,189 ล้านบาท และมีเงินสดรวมสินทรัพย์ทางการเงินหมุนเวียนอื่นประมาณ 135,487 ล้านบาท ณ สิ้นเดือนกันยายน สะท้อนว่าบริษัทยังคงมีฐานสภาพคล่องรองรับการดำเนินธุรกิจ ขณะที่ผลขาดทุนในไตรมาส 3 ยังไม่สามารถนำไปสรุปได้ว่าผลประกอบการทั้งปีจะเข้าสู่ภาวะขาดทุน

แม้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปลายเดือนกันยายนถึงพฤศจิกายนจะมีสาเหตุแตกต่างกัน โดยเฉพาะผลประกอบการที่ได้รับผลกระทบหลักจากต้นทุนเชื้อเพลิงและรายการทางการเงิน ไม่ใช่ผลโดยตรงจากเหตุการณ์กระจกห้องนักบินร้าวหรือการเข้าถึงข้อมูลผู้โดยสารที่เกิดขึ้นภายหลังสิ้นสุดไตรมาส 3 แต่เมื่อมองในภาพรวม เหตุการณ์ทั้งหมดสะท้อนให้เห็นว่าการบินไทยกำลังเผชิญบททดสอบหลายด้านพร้อมกัน

นั่นหมายความว่า ความท้าทายของฝ่ายบริหารในระยะต่อไปไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรักษาความสามารถในการทำกำไร แต่ยังครอบคลุมถึงการยกระดับประสิทธิภาพการให้บริการ การบริหารความเสี่ยงด้านความปลอดภัย การกำกับดูแลระบบข้อมูลที่เชื่อมโยงกับผู้ให้บริการภายนอก และการเตรียมแผนรองรับเหตุฉุกเฉิน เพื่อป้องกันไม่ให้ปัญหาเฉพาะหน้าส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์และความสามารถในการแข่งขันขององค์กรในระยะยาว

สำหรับการบินไทยที่เพิ่งผ่านกระบวนการฟื้นฟูกิจการ ความท้าทายครั้งนี้จึงเป็นมากกว่าการรับมือกับเหตุการณ์เฉพาะหน้า แต่เป็นบทพิสูจน์ว่าบริษัทจะสามารถรักษาความแข็งแกร่งทางธุรกิจ ควบคู่กับการสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้โดยสาร นักลงทุน และสาธารณชนได้มากน้อยเพียงใด เพราะความสำเร็จของสายการบินแห่งชาติไม่ได้วัดจากการกลับมาทำกำไรเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องอาศัยคุณภาพการให้บริการ มาตรฐานความปลอดภัย และความสามารถในการบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ

ท้ายที่สุด การบินไทยอาจผ่านพ้นวิกฤตทางการเงินครั้งใหญ่และกลับมาดำเนินธุรกิจได้อีกครั้ง แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในช่วงที่ผ่านมา กำลังสะท้อนว่า การฟื้นฟูกิจการให้ประสบความสำเร็จอย่างแท้จริง ไม่ได้สิ้นสุดลงเพียงวันที่บริษัทกลับเข้าสู่ตลาดหุ้น หากแต่ต้องพิสูจน์ด้วยความสามารถในการรักษาผลประกอบการ มาตรฐานการดำเนินงาน และความไว้วางใจของผู้โดยสารให้ดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคง เพราะสำหรับธุรกิจสายการบิน ความเชื่อมั่นที่สูญเสียไปอาจต้องใช้เวลาและความพยายามมากกว่าการฟื้นตัวของตัวเลขทางการเงิน