สื่อ 8 ชาติอาเซียนผนึกกำลัง จัดสัมมนา “ก้าวข้ามอัลกอริทึม” รับมือภัย AI

4 องค์กรสื่อไทยผนึกพันธมิตร 8 ชาติอาเซียน จัดสัมมนา “ก้าวข้ามอัลกอริทึม” รับมือผลกระทบแพลตฟอร์มดิจิทัลและภัย AI ผลักดันการแบ่งปันรายได้ข่าวอย่างเป็นธรรม พร้อมยกระดับจริยธรรมห้องข่าวและสร้างฐานผู้อ่านโดยตรง เตรียมจัดทำ “แถลงการณ์กรุงเทพ” เสริมอำนาจต่อรองสื่อในภูมิภาค


ผู้สื่อข่าวรายงานว่า 4 องค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนหลักของไทย ได้แก่ สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ สภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ สมาพันธ์สื่อมวลชนแห่งประเทศไทย และสถาบันอิศรา ร่วมกับตัวแทนสื่อมวลชนจาก 8 ประเทศอาเซียน ได้แก่ ไทย ลาว กัมพูชา เมียนมา เวียดนาม มาเลเซีย อินโดนีเซีย และติมอร์-เลสเต จัดสัมมนาระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประจำปี 2569 (Southeast Asia Regional Seminar 2026) ภายใต้หัวข้อ “ก้าวข้ามอัลกอริทึม: ทวงคืนอธิปไตย ความเชื่อมั่น และความยั่งยืนให้แก่ผู้ประกอบการสื่อดิจิทัลอาเซียน” ระหว่างวันที่ 16–17 พฤศจิกายน 2569 ณ โรงแรมทินิดี เทรนดี้ กรุงเทพ ข้าวสาร

การสัมมนาครั้งนี้มุ่งสร้างความร่วมมือระหว่างองค์กรสื่อในภูมิภาค เพื่อรับมือความท้าทายจากแพลตฟอร์มเทคโนโลยีระดับโลก ซึ่งมีอิทธิพลต่อการเผยแพร่และเข้าถึงข่าวสาร รวมถึงการเปลี่ยนแปลงระบบอัลกอริทึมที่ส่งผลต่อยอดผู้เข้าชมและรายได้โฆษณาของสำนักข่าว ขณะที่การแพร่กระจายของเนื้อหาที่สร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีปลอมแปลงภาพและเสียง (Deepfake) กำลังส่งผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือของข้อมูลข่าวสาร

สำหรับประเด็นสำคัญของการประชุมวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ตัวแทนสื่อจากทั้ง 8 ประเทศได้หารือแนวทางสร้างความร่วมมือในระดับภูมิภาค พร้อมจัดทำ “แถลงการณ์กรุงเทพ” (Bangkok Statement) เพื่อกำหนดทิศทางการทำงานร่วมกัน เสริมอำนาจต่อรองกับแพลตฟอร์มดิจิทัล และผลักดันระบบนิเวศสื่อที่มีความเป็นธรรมและยั่งยืน

ในเวทีเสวนาด้านอธิปไตยข้อมูลและความสัมพันธ์ระหว่างสื่อกับแพลตฟอร์มดิจิทัล ผู้เข้าร่วมสะท้อนว่า บริษัทเทคโนโลยีข้ามชาติมีอำนาจกำหนดรูปแบบการเข้าถึงข่าวสารและเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขการให้บริการได้ ขณะเดียวกัน ระบบ AI สามารถนำเนื้อหาข่าวไปประมวลผลและสรุปคำตอบให้ผู้ใช้งานโดยไม่จำเป็นต้องเข้าสู่เว็บไซต์ต้นทาง ส่งผลต่อจำนวนผู้เข้าชม รายได้ และความสามารถในการแข่งขันขององค์กรสื่อ

นางสาวชุตินธรา วัฒนกุล บรรณาธิการบริหารสายงานยุทธศาสตร์สื่อใหม่ ไทยพีบีเอส เสนอแนวทางนำ AI มาใช้พัฒนาการทำงานของห้องข่าว ตั้งแต่การค้นหาประเด็น การผลิตและเผยแพร่ข่าว ไปจนถึงการวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดภาระงานซ้ำซ้อน โดยต้องยึดหลัก Human-in-the-Loop ให้มนุษย์เป็นผู้ตรวจสอบและอนุมัติเนื้อหาก่อนเผยแพร่ พร้อมพัฒนาทักษะผู้สื่อข่าวด้านการตรวจสอบข้อเท็จจริงและการสืบค้นข้อมูลจากแหล่งเปิด

ขณะที่ นายอากุส ซูดิบโย (Agus Sudibyo) ประธานคณะกรรมการกำกับดูแล TVRI ประเทศอินโดนีเซีย และ นายพรีเมช จันดราน (Premesh Chandran) รองประธานสภาสื่อมาเลเซีย เสนอให้ประเทศในภูมิภาคผลักดันกลไกทางกฎหมาย เพื่อให้แพลตฟอร์มดิจิทัลเจรจาแบ่งปันรายได้กับผู้ผลิตข่าวอย่างเป็นธรรม รวมถึงกำหนดมาตรฐานร่วมกันสำหรับอุตสาหกรรมสื่อดิจิทัล

ด้าน รองศาสตราจารย์ พิจิตรา ศุภสวัสดิ์กุล นักวิจัยประจำสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เสนอให้องค์กรสื่อลดการพึ่งพาแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียเพียงช่องทางเดียว โดยหันมาพัฒนาเนื้อหาเชิงลึก สร้างช่องทางสื่อสารกับผู้อ่านโดยตรง และขยายรูปแบบสมาชิกรับข่าวสาร (Subscription) เพื่อสร้างฐานผู้ชมและรายได้ที่มั่นคงในระยะยาว

นอกจากนี้ ผู้แทนสื่อจากติมอร์-เลสเตและเมียนมายังเน้นย้ำความสำคัญของเครือข่ายความร่วมมือข้ามประเทศ ทั้งการแบ่งปันเทคโนโลยี การระดมทุน และการร่วมกันเจรจากับบริษัทเทคโนโลยีระดับโลก โดยคำนึงถึงสิทธิมนุษยชนและความปลอดภัยของสื่อมวลชน โดยเฉพาะในพื้นที่วิกฤตและประเทศขนาดเล็ก

สำหรับเวทีเสวนาด้านธรรมาภิบาล AI และจริยธรรมกองบรรณาธิการ ตัวแทนสื่อจากกัมพูชาเสนอให้จัดทำแนวปฏิบัติการใช้ AI ภายในห้องข่าว เพื่อป้องกันการสร้างภาพและเนื้อหาที่บิดเบือนข้อเท็จจริง พร้อมกำหนดให้บรรณาธิการตรวจสอบความถูกต้องก่อนเผยแพร่ ขณะที่ตัวแทนจากเวียดนามเสนอให้เปิดเผยการใช้ AI ในกระบวนการผลิตข่าว และพัฒนาระบบยืนยันตัวตนนักข่าวและแหล่งข่าว เพื่อรักษาความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือ

ส่วนผู้แทนจากลาวสะท้อนข้อจำกัดของ AI ในการทำความเข้าใจภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่น จึงเสนอให้สื่อในภูมิภาคร่วมกันพัฒนาเครื่องมือตรวจสอบข่าวปลอม และแบ่งปันฐานข้อมูลที่สะท้อนบริบทภาษาและวัฒนธรรมของแต่ละประเทศ

นายระวี ตะวันธรงค์ ที่ปรึกษาสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ กล่าวว่า องค์กรสื่อควรมอง AI เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการดำเนินธุรกิจ ไม่ใช่เพียงเครื่องมือช่วยผลิตเนื้อหา โดยสามารถนำมาใช้วิเคราะห์ข้อมูล ทำความเข้าใจพฤติกรรมผู้ชม และสนับสนุนการตัดสินใจทางธุรกิจ เพื่อปรับตัวให้ทันกับพฤติกรรมผู้บริโภคที่หันมาใช้ AI Chatbot ค้นหาข่าวสารมากขึ้น

ขณะเดียวกัน ยังต้องให้ความสำคัญกับการคุ้มครองลิขสิทธิ์และการนำเนื้อหาข่าวไปใช้ฝึกหรือประมวลผลด้วย AI รวมถึงการพัฒนากลไกจัดเก็บค่าตอบแทนแก่เจ้าของผลงานอย่างเหมาะสม โดยองค์กรสื่อจำเป็นต้องรักษาคุณภาพเนื้อหา ความน่าเชื่อถือ และสร้างความสัมพันธ์กับกลุ่มผู้อ่าน เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

ทั้งนี้ ที่ประชุมได้สรุป ยุทธศาสตร์ความร่วมมือของสื่ออาเซียน 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ การรวมพลังสร้างอำนาจต่อรองกับแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อผลักดันความโปร่งใสของอัลกอริทึมและการแบ่งปันรายได้อย่างเป็นธรรม การยกระดับคุณภาพข่าวและกำหนดหลักธรรมาภิบาล AI เพื่อรักษามาตรฐานวิชาชีพ ตลอดจนการสร้างฐานผู้อ่านและช่องทางสื่อสารขององค์กรสื่อเอง เพื่อลดการพึ่งพาแพลตฟอร์มและสร้างความยั่งยืนให้กับอุตสาหกรรม

สำหรับการจัดสัมมนาครั้งนี้ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ บริษัท เอ็ม บี เค จำกัด (มหาชน) หรือ MBK บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) หรือ SCC บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือ CPF และบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ PTTEP พร้อมด้วยสายการบินแอร์เอเชีย และโรงแรมทินิดี เทรนดี้ กรุงเทพ ข้าวสาร

Back to top button