จับตาฟองสบู่ AI สะเทือนเศรษฐกิจโลก

รอบไม่กี่ปีที่ผ่านมา ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ก้าวขึ้นมาเป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจยุคใหม่ การทุ่มเงินทุนมหาศาลจากบริษัทยักษ์ใหญ่ทั่วโลก เพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ศูนย์ข้อมูล (Data Center) รวมถึงการพัฒนาแบบจำลอง AI ขั้นสูง กลายเป็นเครื่องยนต์หลักที่พยุงการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่ล่าสุดกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) โดยคริสตาลินา กอร์เกียวา กรรมการผู้จัดการ ออกมาเตือนครั้งสำคัญส่งตรงถึงธนาคารกลางทั่วโลก ให้เริ่มตระหนักถึง “ความเสี่ยง” ที่อาจเกิดขึ้น หากกระแสการลงทุนใน AI เริ่มส่งสัญญาณชะลอตัวลงอย่างรวดเร็ว

การเติบโตของอุตสาหกรรม AI ถูกมองว่าเป็นดาบสองคมเชิงนโยบายการเงิน ในมุมหนึ่ง การพัฒนาเทคโนโลยีช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและช่วยบรรเทาผลกระทบทางเศรษฐกิจ จากปัญหาห่วงโซ่อุปทานหรือความผันผวนของราคาพลังงานจากภาวะสงครามตะวันออกกลาง แต่อีกมุมหนึ่ง ความต้องการทรัพยากรอย่างมหาศาล ทั้งกำลังการผลิตชิป พลังงานไฟฟ้าและที่ดิน กลับสร้างแรงกดดันฝั่งอุปสงค์และผลักดันให้เงินเฟ้อยังค้างอยู่ระดับสูง ทำให้การดำเนินนโยบายปรับลดอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางหลายแห่งเป็นไปอย่างระมัดระวัง

จุดเปลี่ยนที่เริ่มทำให้นักลงทุนและสถาบันการเงินโลกเกิดความวิตกกังวล คือ ข้อสงสัยเกี่ยวกับ ผลตอบแทนจากการลงทุน ที่เริ่มไม่สอดรับกับเงินทุนมหาศาลที่ลงไป คำถามที่ว่า “เมื่อไหร่ที่ซอฟต์แวร์ AI จะสร้างรายได้จริงจนคุ้มค่าก่อสร้าง Data Center” เริ่มส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในตลาดทุน จนนำไปสู่แรงเทขายหุ้นกลุ่มเทคโนโลยีอย่างหนัก เมื่อราคาหุ้นปรับตัวลดลงอย่างรวดเร็ว ปรากฏการณ์ Margin Call หรือการเรียกหลักประกันเพิ่ม จึงเกิดขึ้นตามมาติด ๆ สร้างความระส่ำระสายให้กับทั้งกองทุน Hedge Fund และนักลงทุนรายย่อย..!!

ซ้ำเติมด้วยปัจจัยทางการเมืองในสหรัฐฯ หลังการเลือกตั้งกลางเทอมที่มีแนวโน้มว่า การเข้าควบคุมสภาคองเกรสของพรรคเดโมแครต อาจนำไปสู่การออกกฎหมายเข้มงวด เพื่อกำกับดูแล AI ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความเป็นส่วนตัวของข้อมูล ข้อจำกัดด้านการใช้พลังงานของ Data Center ตลอดจนกฎหมายความปลอดภัยของอัลกอริทึม แตกต่างจากยุคก่อนหน้าที่เน้นการผ่อนปรน ปัจจัยด้านนโยบายรัฐนี้กลายเป็นอีกหนึ่งความเสี่ยง ที่ทำให้นักลงทุนชะลอการอัดฉีดเงิน และเริ่มโยกย้ายย้ายเงินทุนเข้าสู่สินทรัพย์ปลอดภัยอย่างพันธบัตรรัฐบาลแทน

โดย IMF ประเมินฉากทัศน์เลวร้ายสุด (Worst-case Scenario) หากกระแสการลงทุน AI ทรุดตัวลงอย่างรุนแรงและฟองสบู่เทคโนโลยีเกิดการแตกออก ความเสียหายที่เกิดขึ้นอาจฉุดให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ของโลก ลดลงถึง 1.1% ขณะที่เศรษฐกิจของสหรัฐฯ ที่เป็นศูนย์กลางหลักของการลงทุน AI อาจหดตัวลงสูงถึง 1.8% ภายในปี 2571 ราคาสินทรัพย์ที่ร่วงลงอย่างรุนแรงจะส่งผลต่อความมั่งคั่งของภาคครัวเรือนและการบริโภคโดยรวม

คำเตือนของ IMF ครั้งนี้ จึงเป็นโจทย์หินข้อใหม่สำหรับธนาคารกลางทั่วโลก เพราะหากเศรษฐกิจเริ่มชะลอตัวจากแรงส่ง AI ที่หายไป แต่ภาวะเงินเฟ้อยังคงลดลงได้ยาก โลกอาจต้องเผชิญกับสภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกในการใช้อัตราดอกเบี้ย การคงดอกเบี้ยสูงเพื่อสู้เงินเฟ้ออาจยิ่งซ้ำเติมตลาดการเงินและภาคธุรกิจที่ซบเซา แต่การรีบลดดอกเบี้ยเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจก็อาจทำให้เงินเฟ้อตีกลับขึ้นมาอีกครั้ง

วิกฤตเทคโนโลยีในอดีต สอนให้เรารู้ว่า ไม่มีเทคโนโลยีใดที่โตอย่างก้าวกระโดดได้ตลอดไป กระแส AI แม้จะมีศักยภาพในการเปลี่ยนโลกจริง แต่ไม่อาจหลีกเลี่ยงวัฏจักรทางเศรษฐกิจได้ ผู้กำหนดนโยบายทางการเงิน ภาคธุรกิจ และนักลงทุน จึงจำเป็นต้องเตรียมแผนรองรับความผันผวน ตั้งรับความเสี่ยงจากการปรับฐานครั้งใหญ่ และไม่พึ่งพาเครื่องยนต์ AI เพียงอย่างเดียวในการขับเคลื่อนอนาคต