
พาราสาวะถี
ยังเป็นประเด็นถกเถียงกันอยู่กับ ข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนหรือ ART ที่ อนุทิน ชาญวีรกูล ไปจรดปากกาลงนามร่วมกับ โดนัลด์ ทรัมป์
ยังเป็นประเด็นถกเถียงกันอยู่กับ ข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนหรือ ART ที่ อนุทิน ชาญวีรกูล ไปจรดปากกาลงนามร่วมกับ โดนัลด์ ทรัมป์ ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายนที่ผ่านมา แม้ว่าจะยังไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย เนื่องจากต้องมีการสรุปในรายละเอียดของข้อตกลงทั้งหมดกันอีกครั้ง ซึ่งคาดหมายว่าน่าจะใช้เวลาไม่เกิน 2 เดือน แต่ฟังจากบทสัมภาษณ์ของผู้นำมะกัน หลายฝ่ายในประเทศไทยน่าจะรู้สึกกังวลมากกว่าสบายใจ
เพื่อความเป็นธรรมก็คงต้องรอบทสรุป และการชี้แจงข้อตกลงทั้งหมดจากฝ่ายที่รับผิดชอบเรื่องนี้ เป็นธรรมดาที่ฝ่ายค้านจะตั้งข้อสังเกตจนถูกท่านผู้นำค่อนขอดว่า ขอกรวดน้ำให้กับคนที่จ้องจับผิดว่าไทยจะเสียเปรียบ ได้ประโยชน์น้อยจากข้อตกลงหนนี้ แต่ทั้งหมดจะได้รับการพิสูจน์ก็ต่อเมื่อเห็นเนื้อหาทั้งหมดของสิ่งที่ได้ไปเจรจาและมีบทสรุปร่วมกัน อย่างไรก็ตาม เบื้องต้นข้อกังวลที่น่าสนใจคือ อัตราภาษีที่ไทยจะถูกเรียกเก็บจากสหรัฐฯ แท้จริงแล้วอยู่ที่เท่าไหร่กันแน่
นาทีนี้มีการตั้งข้อสังเกตที่น่าสนใจว่า ปัจจุบันไทยกำลังเผชิญแรงกดดันจากโครงสร้างภาษีซ้อนทับ เนื่องจากหากการเจรจาที่นำไปสู่ข้อตกลงตามกรอบ ART แล้ว สหรัฐฯ จะจัดเก็บภาษีอยู่ที่ 19% แล้วยังมีการเก็บภาษีตามมาตรา 301 อีก 12.5% นั่นเท่ากับว่า จะมีสินค้าจากไทยหลายรายการที่มีโอกาส ถูกจัดเก็บภาษีสูงถึง 31.5% ถ้าเป็นเช่นนั้นจริงความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลอดสหรัฐฯ ก็น่าจะมีปัญหา มูลค่าการส่งออกที่รัฐบาลมองว่าจะสามารถรักษาไว้จากข้อตกลงดังกล่าวก็ไม่น่าจะเป็นจริง
จากการติดตามและวิเคราะห์ของสื่อเศรษฐกิจหลายสำนักต่างมองไปถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้น อย่างแรกกรณีการเปิดตลาดนำเข้าเนื้อหมูจากสหรัฐฯ มีความเป็นไปได้ที่ผู้บริโภคในประเทศจะต้องเสี่ยงต่อสารเร่งเนื้อแดง ส่วนผู้เลี้ยงหมูชาวไทยก็มีโอกาสที่จะขายได้ราคาต่ำลง ขณะเดียวกันมาตรการของฝ่ายมะกันที่ยื่นข้อเสนอเพื่อแลกเปลี่ยนกับการลดกำแพงภาษีให้ไทย ประเด็นภาคแรงงานที่จะต้องมีการยกระดับกฎหมายเรื่องนี้รวมถึงกรณีสิ่งแวดล้อม เท่ากับว่าจะเป็นการเพิ่มต้นทุนการปฏิบัติตามกฎระเบียบให้กับผู้ประกอบการ และเอสเอ็มอีไทย นั่นอาจทำให้กิจการขนาดเล็กอยู่ยาก จนถึงขั้นต้องปิดกิจการไป
ส่วนกรอบใหญ่ที่ผ่านการเจรจาจนนำมาซึ่งการลงนามเบื้องต้น ที่ทรัมป์ถึงขั้นบอกว่าเป็นสิ่งที่สหรัฐฯ รอมานาน นั่นก็คือการที่ไทยต้องลดภาษีนำเข้า ตามที่ผู้นำมะกันว่าคือ ภาษี 0% ครอบคลุมรายการสินค้าเกือบ 99% และการเปิดตลาดสินค้าเกษตรและอาหารจากสหรัฐฯ เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กากถั่วเหลือง เอทานอล และเนื้อสัตว์ ตรงนี้เป็นเรื่องที่เกษตรกรกังวลเรื่องมาตรฐานความปลอดภัย รวมไปถึงผลกระทบต่อราคาผลผลิตในประเทศด้วย
นอกจากนั้น ยังมีเงื่อนไขการเปิดเสรีการค้าดิจิทัลโดยไม่จัดเก็บภาษีบริการดิจิทัลจากบริษัทเทคโนโลยีข้ามชาติของสหรัฐฯ ทำให้มีการตั้งข้อสังเกตต่อ การสูญเสียโอกาสจัดเก็บรายได้เข้ารัฐในยุคเศรษฐกิจดิจิทัล เช่นเดียวกับการผ่อนคลายข้อจำกัดในธุรกิจบริการและโทรคมนาคม ที่ถือเป็นการเปิดทางให้นักลงทุนต่างชาติเข้ามาถือหุ้น และดำเนินธุรกิจในภาคการสื่อสารและโครงสร้างพื้นฐานของไทยได้มากขึ้น สุดท้ายคือ การคุมเข้มการตรวจสอบถิ่นกำเนิดสินค้าเพื่อสกัดการสวมสิทธิส่งออก อันจะส่งผลโดยตรงต่อห่วงโซ่อุปทานในภาคอุตสาหกรรมไทยที่พึ่งพาชิ้นส่วนนำเข้าจากประเทศที่สาม
ไม่ว่าสุดท้ายจะมีการสรุปรายละเอียดของข้อตกลงอย่างไร คำถามที่สังคมอยากรู้และได้รับการยืนยันจากรัฐบาลก็คือ ข้อตกลงดังกล่าวจะมีการนำเข้าสู่การพิจารณาของที่ประชุมรัฐสภาหรือไม่ อยู่ที่ความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกาที่กระทรวงต่างประเทศจะต้องหารือว่า ข้อตกลงนี้เข้าข่ายตามมาตรา 178 วรรคสาม ของรัฐธรรมนูญว่าด้วยความตกลงที่อาจมีผลกระทบต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สังคม หรือการค้าการลงทุนของประเทศอย่างกว้างขวางหรือไม่ หรือจะอาศัยช่องว่างทางกฎหมายออกเป็นเพียงประกาศฝ่ายบริหารเพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบจากสภาฯ
เท่าที่ฟังอนุทินให้สัมภาษณ์หลังการลงนามได้มีการย้ำว่า เพื่อความโปร่งใส และให้ทุกฝ่ายได้มีส่วนร่วมในการตรวจสอบ เรื่องนี้จะต้องนำเข้าสู่การพิจารณาของสภาฯ ด้วย แต่ถึงเวลานั้นมันก็ต้องขึ้นอยู่กับความเห็นของที่ปรึกษารัฐบาล ทั้งกฤษฎีกาและทีมกฎหมายของพรรคภูมิใจไทย หากเห็นว่าถ้านำเข้าสู่ที่ประชุมรัฐสภาแล้วจะสร้างปัญหามากกว่าได้รับความเห็นชอบ ก็น่าจะเกิดการเลี่ยงบาลี สุดท้ายที่เสี่ยหนูพูดก็จะถูกอ้างในภายหลังว่า เป็นการรายงานให้สภาฯ ได้รับทราบเท่านั้น แต่ไม่ได้เพื่อขอความเห็นชอบ ต้องรอดูกันต่อไป
วกกลับมาดูอีกปัญหาที่ต้องอาศัยความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านนั่นก็คือ กรณีการปนเปื้อนของสารเคมีหรือสารโลหะหนักในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย จังหวัดเชียงราย การแก้ไขปัญหาภายในประเทศเป็นเรื่องของหลายกระทรวงที่เกี่ยวข้องต้องไปจัดการ ทั้งการตรวจสอบเพื่อความปลอดภัยของประชาชนสำหรับการใช้น้ำอุปโภคบริโภค และการจัดหาแหล่งน้ำสำรองทดแทนแม่น้ำสายหลักที่เกิดการปนเปื้อน เบื้องต้นคนในพื้นที่คงต้องเฝ้าระวังและดูแลตัวเองกันไปก่อน
เพราะการแก้ไขปัญหาอย่างถาวรนั้น มันต้องไปจัดการที่ต้นตอ อย่างที่รู้กันว่า ต้นเหตุของปัญหามาจากการทำเหมืองแร่ในเมียนมา พอฟัง พลเอกชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติหรือสมช. อธิบายถึงเรื่องนี้แล้วต้องรับว่าเหนื่อยและยาก โดยเสธ.ด้วงถึงขั้นบอกว่า การไปเจรจาพูดคุยกับประเทศเพื่อนบ้าน คุยกันได้ แต่คุยแล้วจะให้ทำตามที่ฝ่ายไทยบอกหรือไม่นั่นคือปัญหา และคงต้องมีมาตรการบางอย่างเข้าไปพูดคุย ถ้าเหมือนปัญหาไฟป่าน่าจะบอกได้ว่า คนในพื้นที่ต้องเผชิญชะตากรรมอันโหดร้ายนี้ต่อไป
อรชุน