“กรมการค้าต่างประเทศ” หั่นเป้าส่งออกข้าวปี 69 เหลือ 6.5 ล้านตัน มันสำปะหลังขาดวัตถุดิบ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันนี้ (30 ต.ค.69) นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า การส่งออกข้าวไทยปี 2569 คาดว่าจะอยู่ที่ 6.5 ล้านตัน ลดลงจากปีก่อนที่ส่งออกประมาณ 8 ล้านตัน โดยช่วง 9 เดือนแรกปีนี้ (มกราคม–กันยายน) ส่งออก 4.99 ล้านตัน ลดลง 19.26% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน มีมูลค่า 2,962 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 94,912 ล้านบาท

การส่งออกที่ลดลงเป็นไปตามการบริโภคข้าวทั่วโลกที่ชะลอตัว โดยช่วง 8 เดือนที่ผ่านมา ปริมาณส่งออกข้าวทั่วโลกลดลง 4% มีเพียงอินเดียที่ขยายตัว 2% ขณะที่ไทยเผชิญการแข่งขันด้านราคาและเงินบาทผันผวน ทำให้เจรจาซื้อขายแข่งขันกับผู้ค้ารายอื่นได้ยาก

ปัจจุบันราคาส่งออกข้าวขาว 5% ของไทยอยู่ที่ 480 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน เทียบกับอินเดียที่ 388 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน และเวียดนามที่ 420 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน อย่างไรก็ตาม นางอารดา ระบุว่า ราคาข้าวสูงเป็นผลดีต่อเกษตรกร ทั้งนี้ ข้อมูลกรมฯ ระบุว่า ช่วงเดือนมกราคม–กันยายน 2569 เงินบาทแข็งค่า 1.92% ขณะที่ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ทำให้ค่าระวางเรือสูงขึ้น 40%

นางอารดา กล่าวว่า นโยบายภาษีสหรัฐฯ ทำให้ข้าวหอมมะลิไทยเข้าสู่ตลาดได้ยากขึ้น โดยกล่าวถึงมาตรา 301 ในประเด็นแรงงานบังคับ อัตราภาษี 12.5% ประกอบกับความต้องการซื้อลดลง เงินเฟ้อสูง และผู้บริโภคประหยัดรายจ่าย โดยข้าวไทยที่ส่งไปส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มร้านอาหาร ขณะที่ผู้บริโภคสามารถเลือกอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตชนิดอื่นทดแทนข้าวได้ ไทยจึงจำเป็นต้องปรับตั้งแต่ต้นทาง เนื่องจากต้นทุนการผลิตยังสูงเกินไป

ขณะเดียวกัน การส่งออกข้าวไทยยังเผชิญข้อจำกัดใน 2 ตลาดสำคัญ ได้แก่ อินโดนีเซียที่งดนำเข้าข้าวเพื่อบริโภคในปีนี้ และอิรักที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์สู้รบในตะวันออกกลาง กรมฯ จึงอยู่ระหว่างหาช่องทางอื่นเพื่อส่งออก โดยจะหารือเพิ่มเติมในอีก 2 สัปดาห์ นอกจากนี้ นางอารดา ระบุว่า ข้อตกลงให้ญี่ปุ่นเพิ่มการนำเข้าข้าวสหรัฐฯ 75% ภายใต้โควตาเดิม ยังกระทบโอกาสส่งออกข้าวไทยในตลาดญี่ปุ่นด้วย

อย่างไรก็ตาม ตลาดมาเลเซียและฟิลิปปินส์กลับมาขยายตัว ขณะที่ความเสี่ยงเอลนีโญ่ช่วงปลายปีนี้ถึงต้นปีหน้าเป็นปัจจัยกระตุ้นความต้องการนำเข้าเพื่อความมั่นคงทางอาหาร ส่วนตลาดแอฟริกายังมีโอกาสขยายตัว และอิรักมีโอกาสฟื้นตัวหากสถานการณ์ภัยแล้งและการขนส่งคลี่คลาย

ตลาดส่งออกข้าวสำคัญช่วง 9 เดือนแรก ได้แก่ แอฟริกาใต้ 670,000 ตัน ฟิลิปปินส์ 630,000 ตัน สหรัฐฯ 550,000 ตัน มาเลเซีย 480,000 ตัน และจีน 210,000 ตัน โดยแอฟริกาเป็นตลาดหลักรายภูมิภาคที่ 1.73 ล้านตัน คิดเป็น 34.67% ของปริมาณส่งออกทั้งหมด ใกล้เคียงกับเอเชียที่ 1.71 ล้านตัน

• เจรจาข้าวจีทูจีจีนยังไม่ลงตัว เดินหน้าคุยต่อท้ายปี

นางอารดา กล่าวถึงการขายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ หรือจีทูจี (G2G) ให้จีนว่า กรมฯ ยอมรับว่ายังไม่สามารถเจรจาได้สำเร็จเพิ่มเติมจากล็อตแรกที่ส่งมอบไปแล้ว เนื่องจากจังหวะในปีนี้ไม่เอื้ออำนวย โดยช่วงที่ราคาข้าวอยู่ในจังหวะเหมาะสม ต้นทุนโลจิสติกส์กลับสูงขึ้นและค่าเงินบาทไม่ลงตัว แต่เมื่อมีความต้องการซื้อ ราคาข้าวกลับไม่ลงตัว ทำให้ยังตกลงซื้อขายไม่ได้ แม้ในช่วง 2-3 เดือนที่ผ่านมา มีการเสนอราคาไปแล้วมากกว่า 5 ครั้ง ขณะที่รัฐบาลวางเป้าหมายเพิ่มการขายข้าวให้จีนอีก 500,000 ตัน

อย่างไรก็ตาม ข้าวตามสัญญาที่ไทยมีกับจีนจำนวน 1.22 ล้านตัน ปัจจุบันส่งมอบแล้ว 760,000 ตัน โดยกรมฯ จะเดินหน้าเจรจาต่อเนื่องในช่วง 2 เดือนที่เหลือของปี

ด้านแผนการทำตลาด กรมฯ จะมุ่งรักษาโควตาของฮ่องกงและญี่ปุ่นในปีหน้า ใช้แอฟริกาใต้เป็นจุดส่งต่อข้าวสู่ทวีปแอฟริกา และขยายฐานผู้ซื้อเพื่อนำไปบริโภคในครัวเรือนของสหรัฐฯ ส่วนการเจรจาความตกลงการค้าเสรีไทย–สหภาพยุโรปมีทิศทางที่ดี ทั้งนี้ นางอารดาระบุว่า ไทยเคยส่งออกข้าว 5.7 ล้านตันในปี 2563 และ 11.6 ล้านตันในปี 2560 โดยปริมาณส่งออกเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 7.5-7.7 ล้านตัน

• มันสำปะหลังขาดวัตถุดิบ เร่งดันสินค้าแปรรูปมูลค่าสูง

ด้านการส่งออกสินค้ามันสำปะหลัง ช่วง 9 เดือนแรกปีนี้มีปริมาณ 3.24 ล้านตัน มูลค่า 1,697.80 ล้านดอลลาร์ หรือประมาณ 54,200.61 ล้านบาท เทียบกับช่วงเดียวกันปีก่อนที่ส่งออก 7.22 ล้านตัน มูลค่า 2,373.62 ล้านดอลลาร์ โดยมีสาเหตุสำคัญจากโรคใบด่างมันสำปะหลัง ทำให้ผลผลิตปีการผลิต 2568/69 เหลือประมาณ 24 ล้านตัน วัตถุดิบไม่เพียงพอต่อความต้องการของภาคอุตสาหกรรม

อย่างไรก็ตาม ราคาส่งออกเฉลี่ยมันอัดเม็ดเพิ่มขึ้น 10.56% แป้งมันสำปะหลังดิบเพิ่มขึ้น 30.74% และแป้งแปรรูปเพิ่มขึ้น 8.53% จากปีก่อน ขณะที่แป้งมันสำปะหลังแปรรูปยังมีโอกาสเติบโตในตลาดที่มีความต้องการเฉพาะด้าน จึงเป็นโอกาสยกระดับจากการส่งออกเชิงปริมาณไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านผลิตภัณฑ์แปรรูปและนวัตกรรม

กรมฯ คาดว่าการส่งออกมันสำปะหลังจะฟื้นตัวช่วงปลายปี จากผลผลิตฤดูกาลใหม่ที่ทยอยออกสู่ตลาด ควบคู่กับการขยายตลาดส่งออก ขณะที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เร่งขยายและกระจายท่อนพันธุ์ที่ทนทานและต้านทานโรคใบด่าง เพื่อสนับสนุนการฟื้นตัวของผลผลิตในปีการผลิตถัดไป

สำหรับปีงบประมาณ 2570 กรมฯ อยู่ระหว่างเร่งจัดทำร่างยุทธศาสตร์มันสำปะหลังและผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง ปี 2570–2573 พร้อมจัดคณะผู้แทนขยายตลาดต่างประเทศและเชิญผู้ซื้อมาเจรจาธุรกิจในไทย โดยเน้นสินค้าแปรรูปมูลค่าสูง เพื่อเพิ่มมูลค่าส่งออกและสร้างเสถียรภาพรายได้แก่เกษตรกร