“ออมสิน” กาง 4 เกณฑ์กู้โซลาร์ภาคประชาชน–สูตรคำนวณเซฟค่าไฟกว่า 4 แสนบาท

นายทรงพล ชีวะปัญญาโรจน์ ผู้อำนวยการธนาคารออมสิน เปิดเผยว่า รัฐบาลต้องการขับเคลื่อนโครงการสินเชื่อ Solar ภาคประชาชน เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนผลิตกระแสไฟฟ้าใช้เองจากพลังงานสะอาด และช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายของภาคครัวเรือน อีกทั้งยังเป็นการช่วยให้ประเทศลดการพึ่งพาการนำเข้าก๊าซธรรมชาติและน้ำมันที่ใช้ในการผลิตไฟฟ้าในระยะยาว

ทั้งนี้ โครงการสินเชื่อ Solar ภาคประชาชน จะประเมินความคุ้มค่าในการติดตั้งผ่าน 4 หลักเกณฑ์คัดกรองหลัก ดังนี้

1. ยอดบิลค่าไฟฟ้าต้องอยู่ที่ประมาณ 3,000–4,000 บาทต่อเดือนขึ้นไป

2. ต้องมีคนอยู่บ้านหรือใช้ไฟฟ้าในช่วงกลางวันตั้งแต่ 40% หรือเกินครึ่งหนึ่งของปริมาณการใช้ไฟทั้งวัน ซึ่งคนที่ไม่อยู่บ้านทั้งวันควรเลือกวิธีประหยัดไฟแทน

3. ต้องเป็นบ้านที่มีสภาพหลังคาแข็งแรง ไม่มีต้นไม้และตึกสูงบดบังแดด ที่สำคัญจะต้องติดตั้งทางทิศใต้และทิศตะวันตก ซึ่งจะเป็นทิศที่ดีที่สุดในการรับแสงแดดของแผงโซลาร์เซลล์

4. ผู้ขอรับสิทธิ์จำเป็นต้องมีรายได้สม่ำเสมอที่ผ่อนชำระไหวทุกเดือนตลอด 7 ปี ซึ่งหากมีคุณสมบัติครบทุกข้อ ธนาคารรัฐพร้อมปล่อยกู้ให้ทันที

“กลุ่มเป้าหมายที่คุ้มค่าต่อการลงทุนติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์มากที่สุด คือ ครัวเรือนที่มีการใช้ไฟฟ้าในช่วงเวลากลางวันตั้งแต่ 40% ขึ้นไปของปริมาณการใช้ไฟทั้งหมด ส่วนกรณีคนที่ไม่อยู่บ้านในช่วงกลางวัน การติดตั้งจะไม่คุ้มค่ากับภาระหนี้ค่างวด และต้นทุนการติดตั้งระบบตลอดอายุสัญญา จึงไม่ควรเข้าร่วมโครงการนี้” นายทรงพล กล่าว

อย่างไรก็ตาม ไฟฟ้า 1 หน่วย หากผลิตใช้เองตอนกลางวันจะช่วยประหยัดค่าไฟได้เต็มราคาที่ 4.90 บาทต่อหน่วย ซึ่งคุ้มค่ากว่าการขายไฟคืนให้การไฟฟ้าที่ได้ราคา 2.20 บาทต่อหน่วยถึงกว่า 2 เท่า ดังนั้นจึงเหมาะสำหรับบ้านที่มีผู้สูงอายุ คนเตรียมตัวเกษียณ ผู้ที่ทำงานที่บ้าน ร้านขายของหน้าบ้าน และเกษตรกรที่มีปั๊มน้ำ

ขณะที่โครงสร้างทางการเงินของโครงการสำหรับระบบขนาด 5 กิโลวัตต์ จะใช้งบติดตั้งรวม 140,000 บาท แบ่งเป็น เงินที่รัฐบาลสนับสนุน 50,000 บาท เพื่อลดค่าติดตั้ง (คืนทุน 5 ปี) และส่วนที่เหลือ 90,000 บาท จะเป็นยอดกู้ยืมจากธนาคารรัฐ 3 แห่ง ได้แก่ ธนาคารออมสิน ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.)

“ทุกธนาคารใช้เกณฑ์เดียวกันหมดในการตัดสินใจปล่อยกู้ และให้อัตราดอกเบี้ย 2.50% ต่อปี ระยะเวลาผ่อนชำระ 7 ปี ซึ่งผู้ที่ติดสถานะหนี้เสียจะไม่ผ่านเกณฑ์ แต่หากมีคะแนนเครดิตต่ำจะพิจารณาเป็นรายกรณี ส่วนการผ่อนชำระ การไฟฟ้าจะจัดทำบิลหักลบอัตโนมัติเพียงบิลเดียวเป็นเวลา 20 ปี มาหักชำระค่างวดเงินกู้ในตัว ซึ่งประชาชนไม่ต้องควักเงินแม้แต่บาทเดียว” นายทรงพล กล่าว

สำหรับการคำนวณผลประโยชน์กรณีบ้านที่จ่ายค่าไฟเดือนละ 4,000 บาท และเลือกติดตั้งระบบขนาด 5 กิโลวัตต์ แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่

1. ระยะปีที่ 1–7 การผ่อนชำระหนี้ธนาคารจากค่าไฟเดิม 4,000 บาท เมื่อหักไฟที่แผงผลิตแล้วบ้านใช้เองฟรี 1,176 บาท และหักเงินที่ได้จากการขายไฟคืนการไฟฟ้า 792 บาท และบวกค่างวดผ่อนธนาคาร 1,169 บาท จะทำให้มียอดรวมจ่ายจริงเดือนละ 3,201 บาท หรือมีเงินประหยัดในกระเป๋าทันที 799 บาทต่อเดือน
2. ระยะปีที่ 8–20 หลังผ่อนชำระหนี้ธนาคารหมดแล้วจะยังขายไฟคืนให้การไฟฟ้าได้ ซึ่งจะประหยัดเงินได้แบบก้าวกระโดดอยู่ที่ 1,968 บาทต่อเดือน หรือจ่ายค่าไฟจริงลดเหลือเพียงประมาณ 2,000 บาทต่อเดือน
3. ระยะปีที่ 21–25 หลังหมดสัญญารับซื้อไฟคืน โดยแผงโซลาร์ที่มีอายุการใช้งาน 25–30 ปี ยังคงผลิตไฟใช้เองตอนกลางวันได้ จะยังช่วยประหยัดค่าไฟได้อีก 1,176 บาทต่อเดือน ซึ่งหากใช้ไฟในระดับเดิมต่อเนื่อง 20 ปี จะประหยัดเงินได้มากกว่า 370,000 บาท และตลอด 25 ปี (อายุแผง) จะประหยัดได้ราว 445,000 บาท

ด้านข้อควรระวังที่ประชาชนต้องทำความเข้าใจก่อนเซ็นสัญญา คือ การเข้าร่วมโครงการนี้ถือเป็นการสร้างภาระหนี้กับธนาคารเป็นเวลา 7 ปี แม้จะผ่อนชำระด้วยเงินค่าไฟที่ต้องจ่ายอยู่แล้ว แต่หากขาดส่งจะทำให้เสียประวัติเครดิตทันที อีกทั้งในช่วง 7 ปีแรกจะช่วยประหยัดเงินได้ไม่มากนัก และจะมีค่าใช้จ่ายการดูแลแผงโซลาร์หลักพันบาทและการเปลี่ยนอุปกรณ์อินเวอร์เตอร์ในช่วงปีที่ 10–12

ขณะเดียวกัน ทางการไฟฟ้าอยู่ระหว่างการทยอยเปลี่ยนมิเตอร์ไฟฟ้าเป็นระบบมิเตอร์อัจฉริยะ จำนวนประมาณ 2–3 ล้านชุด เพื่อรองรับการคำนวณแบบอัตโนมัติในอนาคต ส่วนประชาชนที่ต้องการใช้ไฟตลอด 24 ชั่วโมง สามารถขอกู้เงินเพิ่มเพื่อซื้อแบตเตอรี่ก้อนละประมาณ 60,000 บาท เพื่อกักเก็บพลังงานเพิ่มเติมได้

“การขอเงินกู้ในส่วนของแบตเตอรี่ไม่ได้นับรวมในวงเงิน 50,000 ล้านบาท แต่ธนาคารพร้อมสนับสนุนเต็มที่ไม่จำกัดวงเงิน ซึ่งจะช่วยให้ผู้ติดตั้งสามารถใช้ไฟฟ้าได้ 100% แบบไม่ต้องขายไฟคืนการไฟฟ้าเลย” นายทรงพล กล่าว

สำหรับกลุ่มผู้รับเหมาหรือผู้ประกอบการที่เข้าร่วมโครงการ รัฐบาลเปิดกว้างรับผู้รับเหมาคุณภาพทุกรายโดยไม่ได้เอื้อประโยชน์ต่อกลุ่มทุนใหญ่ ทั้งนี้ ผู้รับเหมาจะต้องขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้าฯ และมีสัญญาผูกพันในการดูแลบำรุงรักษาแผงโซลาร์เซลล์ตลอดอายุสัญญาเงินกู้ 7 ปี เพื่อป้องกันการทิ้งงานและสร้างความมั่นใจในคุณภาพบริการแก่ประชาชน

นอกจากนี้ ยังได้กำหนดเงื่อนไขต้องวางหนังสือค้ำประกันธนาคาร ดังนี้ 1. การค้ำงานติดตั้ง จำนวน 50,000 บาท ซึ่งจะได้คืนทันทีหลังจ่ายไฟ และ 2. ค้ำประกันการบำรุงรักษาตลอด 7 ปี จำนวน 10,000 บาท ซึ่งจ่ายค่าธรรมเนียมเพียง 0.5–1% ต่อปีแทนการวางเงินสด ซึ่งในส่วนนี้ผู้รับเหมาไม่ต้องนำเงินสดก้อนใหญ่ไปวางแช่ไว้ตลอด 7 ปีตามที่หลายรายเข้าใจผิด แต่เป็นการใช้วิธีจ่ายค่าธรรมเนียมธนาคารเพียง 0.5–1% ต่อปี หรือจ่ายจริงเพียงปีละ 50–250 บาทเท่านั้น