“สันติธาร” เตือนเศรษฐกิจโลกเผชิญ “พายุซ้อน” ชูไทยสะพานเชื่อมทุนต่างชาติ

นายสันติธาร เสถียรไทย กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการคลัง ได้ปาฐกถาพิเศษในงานสัมมนา Thailand 2027 #ปรับ-เปลี่ยน-ไปต่อ ep2 ว่า เศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจไทยกำลังอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญที่ไม่สามารถอยู่นิ่งเฉยได้ และการไม่เปลี่ยนไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป ดังนั้น ถ้าจะไปต่อต้องเปลี่ยนให้ผ่านให้ได้

ทั้งนี้ จากการถอดบทเรียนการประชุมกองทุนการเงินระหว่างประเทศและกลุ่มธนาคารโลก ปี 2569 (IMF–World Bank Group Annual Meetings 2026) สามารถแบ่งมุมมองความท้าทายออกเป็น 2 ด้านหลัก คือ จุดเปราะบาง (Vulnerabilities) และจุดเปลี่ยนเกม (Game Changers)

สำหรับประเด็นแรกเป็น “กันชนบาง” หรือพื้นที่ทางการคลังหดตัว เนื่องจากหนี้สาธารณะของโลกมีแนวโน้มจะพุ่งแตะเกิน 100% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ภายในปี 2572 ซึ่งเร็วกว่าการคาดการณ์เดิมถึง 2 ปี ทำให้ความสามารถในการช่วยเหลือเยียวยาประชาชนและธุรกิจจำกัดลง

ขณะเดียวกัน โลกยังเกิดการสลับที่ระหว่างเด็กหน้าห้องกับเด็กหลังห้อง โดยในอดีตประเทศตลาดเกิดใหม่ เช่น ไทย และกรีซ มักถูกมองว่าเป็นเด็กหลังห้องที่มีปัญหา แต่วันนี้ประเทศที่พัฒนาแล้วและมีขนาดเศรษฐกิจใหญ่กลับมีหนี้สูงและวินัยการเงินการคลังเปราะบางกว่า สะท้อนจากผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล 10 ปีของไทยที่อยู่ที่ประมาณ 2.09–2.1% ซึ่งต่ำกว่าสหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และสิงคโปร์

อย่างไรก็ตาม แม้ประเทศไทยจะพอมีพื้นที่ทางการคลังที่ดี แต่จะต้องไม่ประมาทอย่างเด็ดขาด เนื่องจากนักลงทุนจะเข้มงวดมากขึ้นในอนาคต

ส่วนประเด็นที่สองเป็น “ภาวะพายุซ้อน” ระหว่างพลังงานและดอกเบี้ย โดยเศรษฐกิจโลกกำลังเผชิญแรงกระแทกจากพายุพลังงาน (Energy Shock) ที่ยังไม่จบ ซ้อนทับด้วยพายุอัตราผลตอบแทนพันธบัตรขาขึ้น (Yield Shock) ที่กำลังตามมา ทำให้ต้นทุนการกู้เงินแพงขึ้น

“ความยากของการจัดสมดุลของภาครัฐ คือ จะเป็นกันชนให้ประชาชนได้อย่างไรโดยไม่ล้มเอง เพราะหากทุ่มเงินอุ้มประชาชนมากเกินไป จะทำให้หนี้สูงจนสูญเสียความเชื่อมั่น แต่หากไม่อุ้มประชาชนก็จะเดือดร้อนหนัก” นายสันติธาร กล่าว

ขณะที่เรือเศรษฐกิจไทยมีความเปราะบางด้านพลังงานสูงมาก เนื่องจากการพึ่งพาการนำเข้า สวนทางกับความเปราะบางด้านดอกเบี้ยที่ยังอยู่ในเกณฑ์ต่ำ ส่งผลให้ภาครัฐยังสามารถใช้มาตรการการคลังช่วยซับแรงกระแทกได้ และต้องดำเนินการอย่างระมัดระวังเป็นการชั่วคราวแบบเฉพาะจุดจริง ๆ

และประเด็นที่สามเป็นการเติบโตแบบ “เดอะแบกขาเดียว” ทำให้เกิดความเสี่ยงจากความไม่สมดุลของโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่ และการทุ่มลงทุนในห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ของ AI ให้เติบโตอย่างก้าวกระโดด แต่การนำมาประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงกลับยังเกิดขึ้นน้อย ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำและเศรษฐกิจมีการฟื้นตัวแบบไม่ทั่วถึง (K-Shaped) ทั้งระหว่างประเทศและภายในประเทศ

ดังนั้น โลกที่อยู่ในภาวะแตกแยกถือเป็นจุดเปลี่ยนเกมถาวร จากการเกิดการเปลี่ยนผ่านจากประสิทธิภาพสูงสุด (Efficiency) สู่ความยืดหยุ่นล้มแล้วลุกไว (Resilience) และจากการกระจุกตัว (Agglomeration) สู่การกระจายความเสี่ยง (Diversification) ซึ่งประเทศไทยต้องใช้โอกาสในการเป็นสะพานเชื่อมที่น่าเชื่อถือ (Trusted Connector) เพื่อดึงดูดนักลงทุนต่างชาติที่ต้องการกระจายความเสี่ยง

นอกจากนี้ กระทรวงการคลังยังได้วางยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจเป็นรถไฟ 2 ขบวน โดยรถไฟขบวนแรกเป็น “รถไฟความเร็วสูง” ซึ่งเปรียบเสมือนอุตสาหกรรมแห่งอนาคตที่เติบโตเร็ว แต่คนไทยส่วนใหญ่ยังเข้าถึงได้ยาก และรถไฟขบวนดั้งเดิม “รถไฟที่เครื่องหมดแรง” ซึ่งเปรียบเสมือนอุตสาหกรรมภาคเศรษฐกิจเดิมที่หล่อเลี้ยงคนส่วนใหญ่กลับเริ่มเสื่อมและชะลอตัว

ขณะเดียวกัน ประเมินว่าการจัดพอร์ตการเติบโตของเศรษฐกิจไทยจำเป็นต้องประสานพลังและเชื่อมโยงเกื้อหนุนกัน เพราะหากทิ้งรถไฟความเร็วสูงไทยจะตกรถไฟ แต่หากทิ้งรถไฟเดิมจะเกิดปัญหาความเหลื่อมล้ำรุนแรง

นายสันติธาร กล่าวเพิ่มเติมว่า ประเทศไทยต้องเดินขบวนรถไฟควบคู่กัน ด้วยการเพิ่มที่นั่งของรถไฟความเร็วสูงให้คนไทยเข้าไปมีส่วนร่วม เพื่อเปลี่ยนทุนโลก (Global Capital) เป็นศักยภาพท้องถิ่น (Local Capabilities) และรถไฟดั้งเดิมต้องอัปเกรดเครื่องยนต์และต่อยอดสู่เส้นทางเติบโตใหม่ (New S-Curve) เพื่อยกระดับขบวนเดิม เปิดทางขึ้นขบวนใหม่ เพื่อเปลี่ยนให้ผ่านไปด้วยกัน