โลกเปลี่ยนผ่าน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันนี้ (13 ส.ค.69) ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง เศรษฐกิจไทยยุคเปลี่ยนผ่านกับความท้าทายใหม่ของกระบวนการยุติธรรม ว่า การที่โลกก้าวเข้าสู่ยุคใหม่นั้น มิติทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และกฎหมาย มีความเกี่ยวเนื่องกัน ทำให้กระบวนการยุติธรรม และการพิจารณาคดีต่างๆ มีบทบาทอย่างมากในบริบทโลกปัจจุบัน ทั้งนี้ หัวใจสำคัญที่สุดในการรับมือโลกยุคใหม่ คือ ความเข้าใจ และการปรับตัวของบุคลากรในกระบวนการยุติธรรม โดยประเทศไทย และศาลชำนาญพิเศษจะต้องความเข้าใจอย่างถ่องแท้ในความท้าทายรอบด้าน ซึ่งจะช่วยให้ไทยสามารถสร้างความเชื่อมั่นให้กับผลประโยชน์ของนักลงทุนต่างชาติ และช่วยกรองผลประโยชน์จากการลงทุนให้ตกอยู่กับประเทศไทยได้อย่างยั่งยืน สำหรับโลกยุคใหม่มีความท้าทาย 4 ด้านหลัก ดังนี้ 1. ด้านภูมิรัฐศาสตร์ และเศรษฐกิจโลกแตกขั้ว ปัจจุบันโลกได้เปลี่ยนผ่านจากยุคการค้าเสรี (โลกาภิวัตน์) ไปสู่ยุคที่มีการกีดกันทางการค้า และแบ่งฝักแบ่งฝ่ายอย่างชัดเจน เช่น สหรัฐอเมริกา และจีน ซึ่งมีการใช้เหตุผลต่างๆมาเป็นเครื่องมือกีดกันทางการค้า และกดดันทางภาษี ดังนั้นประเทศไทยจำเป็นต้องสร้างความสมดุลในยุคโลกแตกขั่ว ขณะเดียวกัน ประเทศไทยต้องเปลี่ยนวิกฤติเป็นโอกาส เนื่องจากนักลงทุนต่างชาติต้องการหาแหล่งลงทุนที่ปลอดภัย (Safe Haven) และไทยมีจุดเด่นเรื่องการรักษาความเป็นกลางทางการค้ากับทุกประเทศมาตั้งแต่อดีต ทำให้ปัจจุบันยังคงมีเม็ดเงินลงทุนต่างประเทศ (FDI) ยังคงหลั่งไหลเข้ามาในไทยเป็นจำนวนมาก และนำไปสู่ธุรกิจรูปแบบใหม่ ๆ ซึ่งอนาคตจะตามมาด้วยข้อพิพาท และคดีความข้ามชาติที่ซับซ้อน ศาลชำนาญพิเศษจึงเป็นด่านหน้าในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลง 2. ด้านเทคโนโลยี และปัญญาประดิษฐ์ (AI) เนื่องจาก AI กำลังเข้ามาสร้างการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เทียบเท่ากับการปฏิวัติอุตสาหกรรม และประเทศไทยต้องเร่งพัฒนาทักษะ (Upskill) ให้คนตัวเล็กตัวน้อยและธุรกิจขนาดกลางขนาดย่อม เพื่อให้สามารถแข่งขันได้ ส่วนในแง่กระบวนการยุติธรรมจะต้องตามทันเทคโนโลยี และธุรกิจที่เปลี่ยนผ่านเร็วเช่นกัน อาทิ นำ AI มาใช้เป็นเครื่องมือช่วยให้การพิจารณาคดี หรือช่วยวิเคราะห์ข้อกฎหมายในประมวลรัษฎากร (กฎหมายภาษี) ซึ่งจะช่วยแก้ปัญหาความล่าช้าในกระบวนการยุติธรรมได้เป็นอย่างดี 3. ด้านสิ่งแวดล้อม และการเปลี่ยนผ่านพลังงาน เนื่องจากคดีความในศาลชำนาญพิเศษจะทวีความซับซ้อนขึ้น เพราะหลายประเทศเริ่มนำประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม มาเป็นเครื่องมือในการกีดกันทางการค้า และเพิ่มภาษีนำเข้า ดังนั้นการเปลี่ยนผ่านพลังงานจึงมีความจำเป็นเร่งด่วน สะท้อนได้จากจีนมีการขับเคลื่อนพลังงานสะอาดตั้งแต่ยุคสงครามรัสเซีย-ยูเครน ทำให้ปัจจุบันได้รับผลกระทบจากสงครามตะวันออกกลางน้อยมาก “ประเทศไทยยังต้องนำเข้าน้ำมัน และก๊าซธรรมชาติในสัดส่วนที่สูงมาก เนื่องจากมีการใช้ก๊าซธรรมชาติถึง 15% เมื่อเกิดวิกฤตความขัดแย้งในตะวันออกกลางจึงได้รับผลกระทบหนัก และจำเป็นต้องเร่งการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transition) ให้สำเร็จ ซึ่งถือเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้เศรษฐกิจไทยสามารถปรับตัว และเติบโตได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว” ดร.เอกนิติ กล่าว และ 4. ด้านสังคมสูงอายุและกำลังแรงงาน ประเทศไทยกำลังเผชิญปัญหาอัตราการเกิดน้อย และเข้าสู่สังคมสูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ ทำให้ขาดแคลนแรงงาน และมีภาระเลี้ยงดูผู้สูงอายุ รวมถึงพึ่งพาแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านเป็นจำนวนมากในการขับเคลื่อนภาคธุรกิจ และอุตสาหกรรม ซึ่งถือเป็นข้ออ้างในการกีดกันทางการค้าได้อย่างชัดเจน และข้อพิพาทหรือคดีแรงงาน (ศาลชำนาญพิเศษต้องพิจารณา) จะกลายเป็นเรื่องสำคัญ และมีปริมาณมากขึ้นในอนาคต