“พาณิชย์” พร้อมพาเอกชนบุกตลาดใหม่–ส่งออกข้าว 9 เดือนแตะ 9.49 หมื่นล้านบาท

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันนี้ (5 พ.ย.69) นายพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ ปลัดกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยในการแถลงข่าว “วิถีข้าวไทย” ว่า กรมการค้าต่างประเทศเดินหน้าขยายตลาดร่วมกับผู้ส่งออก โดยสมาคมผู้ส่งออกข้าวไทยเสนอให้กระทรวงพาณิชย์นำคณะผู้ประกอบการไปขยายตลาดต่างประเทศ หากมีงบประมาณเพียงพอ กระทรวงฯ พร้อมพาผู้ส่งออกไปยังประเทศที่มีความต้องการบริโภคข้าวอีกหลายแห่ง โดยเชื่อว่าความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนจะช่วยเพิ่มปริมาณส่งออกข้าวไทย

ช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 (มกราคม–กันยายน) ไทยส่งออกข้าว 4.99 ล้านตัน ลดลง 19.26% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน มีมูลค่า 2,962 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือประมาณ 94,912 ล้านบาท โดยปริมาณส่งออกคิดเป็น 71.3% ของเป้าหมายทั้งปีที่ 7 ล้านตัน

ในช่วงเดียวกัน ฟิลิปปินส์นำเข้าข้าวไทย 0.63 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 262% และมาเลเซียนำเข้า 0.48 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 155% ขณะที่อิรักนำเข้า 0.09 ล้านตัน ลดลง 88% ส่วนตลาดเอเชียโดยรวมมีปริมาณส่งออก 1.71 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 13.25% ขณะที่ตลาดแอฟริกาบางแห่งยังขยายตัว โดยสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกนำเข้าข้าวไทยเพิ่มขึ้น 63.81% และโมซัมบิกเพิ่มขึ้น 2.2%

ข้อมูลประกอบการแถลงระบุว่า ข้าวไทยเผชิญความท้าทายในตลาดโลก 3 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาศักยภาพของประเทศคู่แข่ง นโยบายของประเทศผู้นำเข้าและผู้ส่งออก และความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนและต้นทุนโลจิสติกส์ โดยนายพูนพงษ์กล่าวถึงการกลับมาส่งออกของอินเดียซึ่งมีสต็อกข้าวจำนวนมาก และการส่งเสริมการผลิตข้าวในประเทศของอินโดนีเซียว่าเป็นปัจจัยที่ทำให้การแข่งขันในตลาดข้าวโลกสูงขึ้น

ด้านราคาส่งออก ณ วันที่ 29 ตุลาคม 2569 ราคาข้าวขาว 5% ของไทยอยู่ที่ 488 ดอลลาร์ต่อตัน สูงกว่าเวียดนามที่ 433 ดอลลาร์ต่อตัน ปากีสถานที่ 415 ดอลลาร์ต่อตัน และอินเดียที่ 388 ดอลลาร์ต่อตัน

กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ข้าวไทยมีจุดแข็งด้านความหลากหลาย ทั้งข้าวหอมมะลิ ข้าวเหนียว และข้าวพื้นเมือง รวมถึงข้าวที่ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) จำนวน 24 รายการ ครอบคลุม 30 จังหวัด โดยไทยมีครัวเรือนผู้ปลูกข้าวประมาณ 4.6 ล้านครัวเรือน หรือเกือบ 60% ของครัวเรือนเกษตรกรทั้งหมด และมีพื้นที่เพาะปลูกรวม 73.82 ล้านไร่ แบ่งเป็นนาปี 61.18 ล้านไร่ และนาปรัง 12.64 ล้านไร่ ขณะที่ตลาดข้าวสารบรรจุถุงมีมูลค่าประมาณ 66,000 ล้านบาท

ด้านประสิทธิภาพการผลิต ไทยมีผลผลิตข้าวเฉลี่ย 456 กิโลกรัมต่อไร่ ต่ำกว่ากัมพูชาที่ 578 กิโลกรัมต่อไร่ อินเดียที่ 704 กิโลกรัมต่อไร่ และเวียดนามที่ 979 กิโลกรัมต่อไร่ โดยความแตกต่างส่วนหนึ่งมาจากพันธุ์ข้าว ระบบชลประทาน และสภาพพื้นที่ ขณะที่ต้นทุนการผลิตมีทั้งค่าปุ๋ย ค่าแรง พลังงาน และเครื่องจักร

นายพูนพงษ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จะดำเนินโครงการนำร่อง Sandbox ข้าวไทย บนพื้นที่ประมาณ 100 ไร่ โดยใช้พันธุ์ข้าวผลผลิตสูง กข113 และ กข85 ควบคู่กับการส่งเสริมข้าวคาร์บอนต่ำ การใช้เทคโนโลยีเกษตรแม่นยำ และการจัดการน้ำ ทั้งนี้ พันธุ์ข้าวดังกล่าวมีศักยภาพให้ผลผลิต 1.4–1.5 ตันต่อไร่ภายใต้สภาพการผลิตที่เหมาะสม โดยโครงการให้ความสำคัญกับความคุ้มค่าในการผลิตและรายได้ของเกษตรกร

ส่วนราคาข้าวเปลือกในประเทศ ข้าวเปลือกเจ้าความชื้น 15% มีราคาเฉลี่ย 9,500 บาทต่อตัน เพิ่มขึ้น 44% จาก 6,600 บาทต่อตัน ขณะที่ข้าวเปลือกหอมมะลิความชื้น 15% มีราคาเฉลี่ย 16,350 บาทต่อตัน เพิ่มขึ้น 11% จาก 14,700 บาทต่อตัน เมื่อเทียบกับเดือนพฤศจิกายน 2568

ทั้งนี้ รัฐบาลอยู่ระหว่างกำหนดแนวทางจัดทำ แผนยุทธศาสตร์ความมั่นคงทางอาหาร โดยมีข้าวเป็นหนึ่งในสินค้านำร่อง เพื่อเชื่อมโยงการผลิต การแปรรูป และการตลาด ควบคู่กับการเพิ่มรายได้เกษตรกรและยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

ด้าน นายวัฒนศักย์ เสือเอี่ยม อธิบดีกรมการค้าภายใน กล่าวว่า รัฐบาลมีมาตรการรักษาเสถียรภาพราคาข้าวปีการผลิต 2569/70 ตามมติคณะกรรมการนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติ (นบข.) โดยมาตรการระยะสั้นครอบคลุมสินเชื่อชะลอการขายข้าวเปลือก สินเชื่อเพื่อรวบรวมข้าวและสร้างมูลค่าเพิ่ม การชดเชยดอกเบี้ยให้ผู้ประกอบการค้าข้าวในการเก็บสต็อก และการดูดซับข้าวเปลือก ส่วนระยะยาวเดินหน้าโครงการข้าวประณีต ระยะที่ 2 เพื่อส่งเสริมข้าวคุณภาพสูงและเพิ่มรายได้เกษตรกร

นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กล่าวว่า แนวทาง “ข้าวไทยสู่เศรษฐกิจอนาคต” (New Rice Economy) จะใช้ความต้องการของตลาดนำการผลิต โดยต่อยอดข้าวรักษ์โลก ข้าวเพื่อสุขภาพ และข้าวอัตลักษณ์ ควบคู่กับการพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูป เช่น อาหารพร้อมรับประทาน ขนม และเครื่องดื่ม รวมถึงใช้ข้อมูลขนาดใหญ่และปัญญาประดิษฐ์ช่วยคาดการณ์ผลผลิต ช่วงเก็บเกี่ยว และแนวโน้มราคา เพื่อวางแผนจัดหาตลาดรองรับล่วงหน้า

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง :

“ข้าวไทย” ส่งออกอาเซียน 9 เดือนพุ่ง 109% “ฟิลิปปินส์–มาเลเซีย” หนุนโต

“กรมการค้าต่างประเทศ” หั่นเป้าส่งออกข้าวปี 69 เหลือ 6.5 ล้านตัน มันสำปะหลังขาดวัตถุดิบ