การวางแผนการเงิน

KKP Research โดยกลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร (KKP) เปิดเผยรายงาน “แก่ก่อนรวย: คนไทยพร้อมแค่ไหนในการเกษียณ” ระบุว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายจากการเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างรวดเร็ว ท่ามกลางระดับรายได้และเงินออมของประชากรที่ยังไม่เพียงพอรองรับการดำรงชีวิตหลังเกษียณ โดยปัจจุบันคนไทยประมาณ 1 ใน 4 มีอายุ 60 ปีขึ้นไป และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่า 1 ใน 3 ภายในปี 2049 สะท้อนแรงกดดันต่อระบบเศรษฐกิจและสวัสดิการในระยะยาว ทั้งนี้ ความเปราะบางทางการเงินของผู้สูงอายุไทยเห็นได้จากการที่เกือบ 70% ยังต้องพึ่งพารายได้หลักจากลูกหลานหรือการทำงาน ขณะที่มีเพียง 8.4% ที่มีรายได้หลักจากเงินบำนาญหรือดอกเบี้ยเงินออม สะท้อนว่าคนไทยจำนวนมากยังไม่มีหลักประกันทางการเงินที่มั่นคงสำหรับวัยเกษียณ นอกจากนี้ แรงงานไทย 93% ยังไม่มีสวัสดิการกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD) และแรงงานอีก 54% อยู่นอกระบบประกันสังคม ขณะที่เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพของแรงงานไทย ณ วันเกษียณ เมื่อพิจารณาจากค่ากลาง สามารถรองรับค่าใช้จ่ายหลังเกษียณได้เพียง 5.2 ปี ส่วนเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุรองรับค่าใช้จ่ายได้เพียงประมาณ 7% เท่านั้นสะท้อนข้อจำกัดของระบบรองรับการเกษียณที่ยังไม่ครอบคลุมและไม่เพียงพอต่อความต้องการ ขณะเดียวกัน แม้ผลสำรวจของธนาคารแห่งประเทศไทยพบว่า คนไทย 91.5% มีการออม แต่กว่า 80% ของเงินออมในกลุ่มตัวอย่างยังอยู่ในรูปเงินสด เงินฝาก หรือสินทรัพย์ความเสี่ยงต่ำ และมีเพียง 2.2% ที่นำเงินไปลงทุนในสินทรัพย์ที่มีโอกาสเติบโต ทำให้มีความเสี่ยงที่ผลตอบแทนจากเงินออมจะไม่สามารถเอาชนะเงินเฟ้อและค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลซึ่งมีแนวโน้มเป็นภาระสำคัญในช่วงวัยเกษียณ สำหรับการกำหนดเป้าหมายเงินเกษียณ KKP Research ระบุว่า ไม่มีจำนวนเงินที่เหมาะสมกับทุกคน เนื่องจากแต่ละบุคคลมีรูปแบบการใช้ชีวิต ค่าใช้จ่าย รายได้ประจำ และระยะเวลาหลังเกษียณแตกต่างกัน จึงควรเริ่มจากการประเมินค่าใช้จ่ายที่ต้องการในอนาคต หักด้วยรายได้ประจำที่คาดว่าจะได้รับ เช่น เงินบำนาญหรือค่าเช่า เพื่อหาส่วนต่างที่ต้องใช้เงินออมมารองรับ จากนั้นจึงกำหนดเป้าหมายเงินเกษียณเบื้องต้นที่ 25 เท่าของส่วนต่างค่าใช้จ่ายต่อปี ตามแนวคิดกฎ 4% (4% Rule) ซึ่งอ้างอิงจากการศึกษาผลตอบแทนการลงทุนในอดีตของสหรัฐฯ โดยกำหนดให้ถอนเงินในปีแรกไม่เกิน 4% ของเงินลงทุน ณ วันเกษียณ และปรับจำนวนเงินที่ถอนในปีต่อๆ ไปตามอัตราเงินเฟ้อ เพื่อเพิ่มโอกาสให้เงินลงทุนเพียงพอต่อค่าใช้จ่ายตลอดระยะเวลาหลังเกษียณประมาณ 30 ปี ยกตัวอย่าง ผู้ที่ต้องการใช้เงินหลังเกษียณเดือนละ 21,000 บาท และมีรายได้ประจำจากเงินบำนาญเดือนละ 6,000 บาท จะมีส่วนต่างค่าใช้จ่ายที่ต้องพึ่งพาเงินออมเดือนละ 15,000 บาท หรือปีละ 180,000 บาท คิดเป็นเป้าหมายเงินเกษียณเบื้องต้นประมาณ 4.5 ล้านบาท อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงแนวทางในการวางแผน ไม่ใช่หลักประกันว่าเงินจะเพียงพอตลอดชีวิต เนื่องจากยังต้องพิจารณาระยะเวลาหลังเกษียณ ผลตอบแทนจากการลงทุน และอัตราเงินเฟ้อ โดยเฉพาะค่ารักษาพยาบาลที่อาจเพิ่มขึ้นเร็วกว่าราคาสินค้าและบริการทั่วไป KKP Research เสนอแนวทางเตรียมความพร้อมเกษียณ 3 ด้าน ได้แก่ 1. Budget วางแผนการเงิน กำหนดเป้าหมายเงินเกษียณและจัดสรรเงินออมให้สอดคล้องกับรายได้ 2. Protect บริหารความเสี่ยง เตรียมเงินสำรองและความคุ้มครองเพื่อรองรับเหตุการณ์ไม่คาดคิด โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และ 3. Grow สร้างการเติบโตของเงินลงทุน ด้วยการลงทุนระยะยาวและกระจายสินทรัพย์อย่างเหมาะสม เพื่อเพิ่มโอกาสให้เงินออมเติบโตทันต่อค่าครองชีพ พร้อมกันนี้ การเริ่มออมและลงทุนตั้งแต่อายุน้อยจะช่วยให้เงินมีระยะเวลาเติบโตจากพลังของผลตอบแทนทบต้น และลดภาระการสะสมเงินเมื่อเข้าใกล้วัยเกษียณ เนื่องจากการออมเพียงอย่างเดียวโดยไม่ลงทุนอาจทำให้ผลตอบแทนไม่เพียงพอรองรับค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้นในระยะยาว สำหรับผู้ที่เข้าสู่วัยเกษียณแล้ว KKP Research ระบุว่า ไม่ควรหยุดลงทุนหรือเปลี่ยนเงินลงทุนทั้งหมดไปอยู่ในเงินฝากและพันธบัตร เนื่องจากเงินออมอาจต้องรองรับค่าใช้จ่ายต่อเนื่องอีก 20-30 ปี การถือสินทรัพย์ที่มีโอกาสเติบโตน้อยเกินไปอาจทำให้ผลตอบแทนไม่ทันเงินเฟ้อและเสี่ยงที่เงินจะหมดก่อนสิ้นอายุขัย โดยแนะนำให้ทยอยปรับสัดส่วนการลงทุนตามช่วงวัย (Glide Path) ด้วยการลดสัดส่วนหุ้นและเพิ่มสินทรัพย์ความเสี่ยงต่ำ เช่น ตราสารหนี้หรือเงินสด เมื่อเข้าใกล้เกษียณ เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของตลาดในช่วงเริ่มถอนเงินมาใช้จ่าย แต่ไม่จำเป็นต้องขายหุ้นทั้งหมด เพราะยังต้องรักษาโอกาสสร้างผลตอบแทนในระยะยาว ทั้งนี้ ในช่วงหลังเกษียณควรจัดสรรเงินสำหรับค่าใช้จ่ายในช่วง 2-3 ปีแรกไว้ในรูปเงินสดหรือสินทรัพย์ความเสี่ยงต่ำ เพื่อลดความจำเป็นในการขายหุ้นในช่วงที่ตลาดปรับตัวลง ส่วนเงินลงทุนที่ยังไม่มีแผนใช้ในอีก 10-20 ปีข้างหน้า สามารถจัดสรรไปยังสินทรัพย์ที่มีโอกาสสร้างผลตอบแทนสูงขึ้น พร้อมกระจายความเสี่ยงอย่างเหมาะสม โดยแนวคิดการถอนเงินใช้ในอัตราเริ่มต้น 4% ต่อปี ยังคงให้ความสำคัญกับการถือสินทรัพย์ประเภทหุ้นอย่างน้อยประมาณครึ่งหนึ่งของพอร์ต เพื่อรักษาสมดุลระหว่างการเติบโตของเงินลงทุนและความเสี่ยงที่เงินจะไม่เพียงพอตลอดช่วงเกษียณ